Zwevend door het leven: hoe ik dissociatie ervaar

Heel grof gezien zijn er voor mij twee soorten dissociatie te onderscheiden. Ten eerste de dissociatie ‘van alledag’, ten tweede de dissociatie die te maken heeft met de verschillende delen in mijn hoofd. Alles wat in de tweede categorie valt, is nog erg nieuw voor me. Ik ben me nog niet zo lang bewust van de delen en ben nog heel veel aan het ontdekken op dit gebied. Met ‘delen’ doel ik overigens op de verschillende fragmenten/’alters’ die bij DSNAO komen kijken. Ik worstel nog met de terminologie die ik wil gebruiken, maar ik geloof dat ik me het fijnst voel bij de term delen.

In deze blog wil ik meer vertellen over mijn ervaringen met dissociatie uit de eerste categorie – dissociatie van alledag. Ik noem het zo, omdat ik eigenlijk nooit had ingezien dat ik hier last van had. Eerlijk gezegd wist ik niet eens dat het ‘klachten’ waren; ik dacht er niet bij na, en toen ik erbij na ging denken, dacht ik dat iedereen zich zo voelde. Mijn vorige therapeut heeft er erg op aangestuurd dat ik wat meer in contact met mijn lichaam kwam, wat met horten en stoten een (klein) beetje is gelukt. Naarmate ik daar kleine stapjes in zette, kwamen er eigenlijk steeds meer klachten naar voren.

Aangezien ik ook worstel met de term dissociatie (ik vind dat ik dat niet doe, ik worstel ermee mezelf serieus te nemen), blijf ik het stug ‘wazig zijn’ noemen. Tsja, elke gek z’n gebrek, toch? Het aantal keren dat ik deze discussie heb gevoerd in therapie is niet meer op twee handen te tellen en rationeel gezien weet ik ook wel dat wat ik ervaar onder de noemer dissociatie valt. Eigenlijk dissocieert iedereen wel eens, een klein beetje. Op de fiets zitten en, wanneer je op bestemming aankomt, niet de hele rit helder voor de geest hebben. Op de automatische piloot handelen zorgt er vaak voor dat dingen een beetje wazig worden. Maar wanneer wordt het dan een probleem? Ik denk dat het antwoord daarop heel simpel is: wanneer je er last van hebt en/of het je leven negatief beïnvloedt.

Hoe ervaar ik dissociatie?

Ik dacht dat de hele wereld last had van spaghetti-armen, een hoofd vol wolken, een gebrek aan aandacht, een centimeter of twintig boven je eigen lichaam zweven, de sensatie dat je lichaam gekke proporties en verhoudingen heeft óf gewoon je lichaam überhaupt niet voelen. Achteraf gezien moet ik er bijna om lachen: hoe was ik me niet bewust van deze dingen en hoe dacht ik daarna nog lange tijd dat iedereen dit had? Inmiddels heb ik er behoorlijk veel last van.

Ik hoor mensen praten, maar geen enkel woord komt binnen. Als ik ‘s ochtends wakker word, voelt mijn lijf vreemd: alsof mijn benen opgeblazen zijn zoals de ledematen van een ballon-poppetje (dat is de beste beschrijving die ik kan bedenken). Even met mijn hoofd schudden, in de hoop dat alle radartjes weer in beweging komen en ik kan verwerken wat er gebeurt in de wereld om me heen. Zijn deze handen van mij? Ze zien er zo raar uit, ik houd ze even onder een koude kraan.

Soms is het ‘niet kunnen inschatten hoe ver weg of dichtbij iets is’ en drie keer naast mijn kop thee grijpen. Soms is het niet weten of iets echt is gebeurd, of dat ik het heb gedroomd of eraan heb gedacht. Soms is het vijf keer vragen of iemand wil herhalen wat er is gezegd, omdat ik wel luisterde maar niet hoorde. Soms is het in bed liggen en niet weten hoe ik mijn lichaam ook alweer moet bewegen; me afvragen of mijn lichaam überhaupt wel bestáát. En soms is het gewoon drie keer tegen de deurpost aanlopen omdat ik niet kan inschatten waar mijn lichaam begint of eindigt.

Omgaan met dissociatie

Soms kan ik herleiden waar het vandaan komt: een opmerking, een plots geluid, iets in mijn agenda wat voor spanning zorgt. Maar meestal is het gewoon mijn staat van zijn: een beetje wazig door het leven hobbelen. Het wazige kan zich rustig opbouwen, als een mist die zich over het land verspreidt, maar het kan ook als een waterval over me heen komen. In het laatste geval is er vaak een trigger aan te wijzen (al kan ik het grootste deel van de tijd nog niet herleiden wat de trigger was). Al met al is het een hele ontdekkingstocht, dit dissociatie-gebeuren. Wat is normaal? Iedereen heeft immers wel eens momenten of dagen dat ze er niet helemaal bij zijn. Wat hoort bij een normale, gestreste masterstudent? Wat is níét normaal, maar wel míjn normaal? En hoe kan ik er dan het beste mee omgaan?

Ik heb me verdiept in grounding techniques, ik probeer mezelf ‘erbij te houden’ – maar meestal gaat het nog aan me voorbij. Pas wanneer iemand me vraagt hoe het met me gaat, realiseer ik me dat ik geen flauw benul heb. Dissociatie kan nog in verschillende categorieën opgedeeld worden: derealisatie en depersonalisatie. Dissociatieve klachten kunnen eigenlijk bij heel veel psychische stoornissen voorkomen, bijvoorbeeld bij angststoornissen, PTSS of depressie, maar ook mensen met een eetstoornis zijn vaak op een bepaalde manier gedissocieerd van hun lichaam. Het kan spannend zijn om minder te gaan dissociëren, omdat er een soort beschermlaagje wegvalt. Toch denk ik dat het uiteindelijk wel een stap in de goede richting is: meer contact met jezelf en de wereld om je heen zal uiteindelijk, denk ik, leiden tot een fijnere manier van leven. In deze blog worden tips gegeven om met dissociatie om te gaan.

12 Comments

  1. Ik vind het herkenbaar dit! Ik heb gelukkig steeds minder vaak dat ik in dissociatie schiet waar ik niks over te zeggen heb. Ook kan ik triggers meestal herleiden. Maar ik merk wel dat ik het vaak bewust nog opzoek; me zodanig verliezen in dingen dat ik mijn eigen lichaam niet meer voel. Dan kan het ineens donker zijn geworden, mensen om me heen kunnen komen en weer gaan, ik kan moeten plassen of het ijskoud hebben, maar ik voel het dan niet meer. Het blijft een onderbewust verslavend mechanisme, maar als ik het doorheb kan ik er dus wel voor kiezen om ermee te stoppen. Al vind ik dat doodeng, omdat ik wanneer ik weer terugkeer naar mijn lijf vaak intens veel opgekropte emotie voel.
    Vind het wel heel knap hoe je zo zoekende bent nu, ik heb er ook alle vertrouwen in dat je wel beter gaat snappen wat het voor je inhoudt, hoe het komt, wat je ermee kunt etc. Liefs
    Rivka onlangs geplaatst…Pijn is pijn – lichamelijk verklaarbaar of nietMy Profile

    1. Sae

      Dankjewel lieve Rivka! Ik hoop ook dat ik er steeds beter mee om kan leren gaan, want op deze manier kost het me heel veel energie ook. Het is mooi om te lezen dat je er steeds beter mee om kunt gaan, hopelijk bereik ik dat punt ook. Liefs!

  2. Mooie blog Hannah! <3 Lastig lijkt me dat, dissociëren. Ik kan me voorstellen dat het ook heel moeilijk is om de dissociatie te onderdrukken aangezien er dan andere klachten naar voren komen. Wat voor soort klachten waren dat? Liefs

    1. Sae

      Haha, ik weet niet zo goed wat je bedoelt met ‘andere klachten’, maar ik denk dat ik vooral worstel met meer emoties (angst/verdriet/boosheid) en de chaos in m’n kop met de verschillende delen waar ik me nu meer van bewust ben omdat ik ze minder ‘weg dissocieer’ of zo. Liefs!

  3. Avermin

    Zo’n lastig onderwerp. Omdat het inderdaad helpt maar ook zelf te ‘verhelpen’ Is. Ik denk dat ik het veel vaker doe dan ik bewust weet. De wolk in het hoofd heb ik vaak, stoten en niet luisteren Is zowat een standaard. Maar sinds kort ervaar ik ook hoe ik emotisch afsplits, niet heb gevoeld. Dat Is denk ik ook dissocieren. Dat je de emotie buiten jezelf plaats of nieteens ervaart. Ik durf er niet altijd open over te zijn omdat het me ook bang maakt. Maar n blog als deze laat wel weten dat ik misschien niet zoveel moet denken OF het ‘echt’ zo Is, maar WAT ik ermee kan doen…
    Ben benieuwd naar je ideeën over de andere manier van dissocieren, want daar zit ik zelf enorm mee op het moment, alsof er kamertjes in mn hoofd zijn die verborgen moeten blijven. Een labyrinth met monsters. Het maakt dat ik eigenlijk niet kan delen wat er in me omgaat tijdens therapie. Herkent iemand dat?
    Anyway, dank!!

    1. Sae

      Het is lastig hè, om dan te ontdekken dat het eigenlijk veel vaker gebeurt dan je dacht. Het afsplitsen van emoties en/of ervaringen is inderdaad ook een vorm van dissociëren. Als het voelt alsof het niet echt is / niet is gebeurt, zou het kunnen vallen onder derealisatie.

      Ik herken heeeeel goed wat je schrijft, dat het je bang maakt. Ik schrijf deze blogs misschien wel heel stoer, maar ondertussen twijfel ik compleet aan mijn diagnose, aan wat dit allemaal betekent, wat er in hemelsnaam gebeurt in mijn hoofd, dat soort dingen… Maar je zegt het goed; uiteindelijk gaat het toch om wat je ermee kunt doen en onderzoeken waar het vandaan komt / waarin het je belemmert.

      Ik ga proberen binnenkort blogs te schrijven voor die andere vorm van dissociëren. Ik weet nog niet zo goed hoe ik dat kan opbouwen, want ik denk niet dat het in één blog past. Dus als je nog tips hebt, of dingen waar je specifiek over wilt lezen… Laat het alsjeblieft weten 🙂

      Oh, en over dat het je dan niet lukt te delen in therapie… Is dat dan omdat het voelt alsof sommige kamertjes niet toegankelijk zijn? Of zijn emoties eng – word je tegengehouden door de monsters? Ik hoop dat het je uiteindelijk wel lukt om dit aan te geven in therapie, je beschrijft het hier heel helder! Misschien kun je dit naar je therapeut mailen?
      Liefs!

  4. Hallo Hannah,

    Bedankt voor het schrijven van deze blog.
    Ik heb heel lang gedissocieerd en dacht dat het normaal was. En ja in zekere zin heeft iedereen het wel eens. Je doet iets op de automatische piloot en weet daarna niet meer precies of je nou wel of niet de deur op slot hebt gedaan etc. Maar ik had het vaak en had en heb er last van. Ik heb vaak het gevoel dat ik niet degene ben die mijn leven leeft maar dat ik als buitenstaander naar mezelf kijk. Mijn lichaam voelt ik lang niet altijd zoals het daadwerkelijk is of voelt vreemd aan. Vaak voelt het kleiner aan dan dat het daadwerkelijk is. Het tegen dingen aanlopen herken ik ook wel.
    Inmiddels weet ik ook dat wanneer er een trigger is ik de neiging heb om te dissociëren en voel het soms ook gebeuren. En vaak kan ik de trigger herleiden maar het lukt niet altijd om daar van over te praten.
    Mijn psycholoog heeft me een tijd lang steeds mee uit wandelen genomen, en dan moest ik mezelf voelen, of terug leren vinden als ik het kwijt was. Voeten voelen, voelen hoe deze de grond raken bij het lopen. En heel veel oefeningen uit de yoga en sporten etc.
    Ik heb hierdoor geleerd te voelen wanneer het minder word of dat ik weg aan het raken ben. Maar soms is het ineens gebeurd. Dus het is lastig.
    Ik leer er denk ik steeds beter mee omgaan. Grounding zal wel een aandachtspunt blijven. Maar ik heb wel gemerkt dat het steeds beter word of makkelijker terug te vinden naar mate ik blijf volhouden.
    En door de therapie regeer ik minder heftig op sommige triggers waardoor ik niet meer helemaal weg ben. Maar dingen vager of onwerkelijk worden en daar kan ik dan steeds vaker zelf weer uitkomen.

    1. Sae

      Dankjewel voor je reactie! Ik vind het mooi om te lezen hoe je er nu mee omgaat en dat het voelt alsof dat steeds beter lukt. Dat geeft een mens hoop 🙂 Heel veel succes, ik hoop dat je er nog beter mee om kunt leren gaan!

  5. “Ik dacht dat de hele wereld last had van spaghetti-armen, een hoofd vol wolken, een gebrek aan aandacht, een centimeter of twintig boven je eigen lichaam zweven, de sensatie dat je lichaam gekke proporties en verhoudingen heeft óf gewoon je lichaam überhaupt niet voelen.”

    Is dat niet zo dan? 😀

  6. Josje

    Dank je voor het delen, Hannah. Ik heb PTSS en ik weet dat ik af en toen dissocieer. Soms klinkt geluid ineens van veraf, is het net of ik niet meer in mijn lichaam ben, of voelt het heel raar dat het mijn lichaam is. Maar wat ik niet wist is dat overal tegen aan lopen ook bij dissociatie kan horen. Want dat gebeurt me zo vaak. Het is denk ik wat je schrijft, dat je niet goed weet waar je lichaam begint of eindigt. Het is een eyeopener voor me dat het ook hierbij kan horen. Ik hoop dat je verder blijft schrijven, ik lees je blogs met veel belangstelling.

    1. Sae

      Wat een fijne reactie, dankjewel! Tegen dingen aan lopen kan natuurlijk ook andere oorzaken hebben (slechte ogen, algehele onhandigheid) – maar hoewel ik dat beide heb, merk ik dat het toch erger is als ik ook aan andere dingen merk dat ik een beetje (boel) dissocieer. Ik heb nog niet echt een idee voor een volgende blog, maar zal eens kijken of ik wat leuks/interessants kan bedenken. En laat het vooral weten als je nog ideeën hebt of ergens graag over wilt lezen hè 🙂

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

CommentLuv badge

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.