“Wat zouden de buren er van denken?”

Open zijn over mentale problemen wordt vaak dapper genoemd. Hoe komt dat eigenlijk? Is het nog zo’n taboe? Maken we ons zo druk om wat de buitenwereld er van vindt? Of is het voornamelijk zelfstigma? Ik denk dat het een mix is.

Er is verandering op komst

De afgelopen jaren zie je steeds meer openheid ontstaan op het gebied van psychische problematiek. In de vorm van stichtingen, aandacht in tv programma’s en natuurlijk blogs en vlogs. Hollywoodsterren en BN’ers spreken zich uit. Ook in mijn directe omgeving zie ik het steeds vaker gebeuren dat mensen zich kwetsbaar op durven stellen. En daar is ie weer: “durven“. Ook voor mij is het hele stap geweest om me voor het eerst semi-publiekelijk uit te spreken.

Zelfstigma leidt tot zelfcensuur

Wat is zelfstigma eigenlijk? Simpel gezegd is het het voor waar aannemen van negatieve vooroordelen of opvattingen over, bijvoorbeeld, je diagnose. Door de bijbehorende schaamte durven een hoop mensen zich niet uit te spreken over hun psychische gezondheid. Soms niet eens in hun directe omgeving. Zelf ben ik in direct contact al jaren erg open over mijn welzijn. Als er iets relevants ter sprake komt, schuw ik al lang niet meer om mijn eigen ervaringen te delen. Het voordeel van direct contact is dat je kunt peilen hoe geïnteresseerd iemand daadwerkelijk is en je bent er zelf bij om toelichting te geven als iets niet of verkeerd begrepen wordt.

De stap naar digitale openheid was voor mij een stuk groter. Toen ik een paar jaar geleden in een sociaal isolement dreigde te raken in een periode van fikse depressie, begon ik me steeds harder af te vragen waarom ik die stap niet zette.

De schaamte voorbij… in stapjes

Nadat ik al mijn moed bij elkaar geraapt had en op Facebook een uiteenzetting getypt had om met mijn Facebookvrienden te delen, heb ik nog zeker een half uur met een trillend vingertje boven mijn mousepad gehangen voor ik op “publiceren” durfde te klikken. Het woord depressie had ik nog niet durven gebruiken, laat staan mijn daadwerkelijke diagnose noemen. De reacties op dat eerste bericht waren overweldigend. Alleen maar positief: van complimenten voor mijn durf en openheid tot steunbetuigingen en privé berichten van vrienden die hun eigen ervaringen met me wilden delen. Dat stemmetje in mijn achterhoofd dat zei “Zie je nou wel, dit had je veel eerder moeten doen!” heb ik snel de mond gesnoerd.

De eerste stap was gezet en ik ging niet meer terug.

Gedurende mijn depressie heb ik regelmatig geschreven over hoe het me verging, hoe de stapjes vooruit en soms weer even terug gingen, waar ik mee bezig was in therapie. Het is heel helend voor mijzelf geweest. Ook ben ik reacties blijven krijgen, zowel van steun als van mensen die zich gesteund voelden. Zo durfde ik steeds iets meer los te laten, zoals dat dat niet mijn eerste ervaring met depressie was. Hoe meer drempels ik over durfde, hoe vaker ik te horen kreeg hoe stoer dat gevonden werd. Tot er op een gegeven moment ook reacties kwamen of ik niet té open werd.

“Meisje, doe je wel voorzichtig?”

Een van de meest memorabele gesprekken, via chat, was met een kennis. Als reactie op een bericht waarin voor ik het eerst heel concreet mijn diagnose benoemd had. Ze vond het zo bewonderenswaardig en knap dat ik zo open was, maar ze maakte zich ook zorgen. Omdat ik me wel heel kwetsbaar opstelde zo. Dat was het moment waarop me realiseerde dat ik niet meer zozeer tegen zelfstigma vocht, maar meer tegen stigma. Het werd een mooi gesprek, waarin ik vertelde dat juist het doorbreken van de taboes een van mijn doelen was en ik mezelf heel bewust was van wat ik wel en niet deelde. Het zette haar aan het denken en bracht haar tot de realisatie dat ik in de loop der tijd ongemerkt haar mening over psychiatrische problematiek positief beïnvloed had.

De volgende stap

Toch hanteer ook ik nog zelfcensuur. Mijn publiek is lange tijd beperkt gebleven tot mijn Facebookcontacten. De eerste keer dat daar verandering in kwam, was met het schrijven van een open brief aan het NOS journaal afgelopen december naar aanleiding van een item op het nieuws. En nu schrijf ik hier. Er zijn nog zat dingen waar ik nooit over geschreven heb, waar ik ongetwijfeld in stapjes aan toe ga geven.

Lees je mee?

3 Comments

  1. Mooi geschreven! Ik herken het enorm! Vooral via Facebook zou ik soms zo graag delen. Wat mij dan het ergste llijkt Is ‘dat mijn ouders het dan weten’.
    Wel hrb ik inmiddels wat post geplaats waarvan ik heb gemerkt dat tot dan toe onzichtbare lotgenoten het oppikken terwijl andere het niet begrijpen(of niet liken haha)
    Maar een enorme coming out ligt op de loer.
    Wel heb ik een tijdje een app gehad waarop iedereen eerlijke berichten stuurde over t leven. En daar kan je dan opvreageren. Was wel even fijn te zien dat zoveel mensen het moeilijk kunnen hebben. Deze site helpt ook en langszaam deel ik eens een post vn deze site op Facebook.
    Liefs!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

CommentLuv badge

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.