Vertrouwen

Vertrouwen is een wonderlijk fenomeen. De Van Dale beschrijft het als geloven in iemands goede trouw en eerlijkheid, maar wanneer doe je dat? Wanneer durf je die dingen te geven aan een ander, waarbij je weet dat ze gruwelijk tegen je gebruikt kunnen worden?

Mijn vertrouwen in mensen is over het algemeen niet zo groot. Ik heb een pestverleden, waarbij de volwassenen het niet voor mij konden en/of wilden opnemen. Ik had wel vriendschappen, maar die waren veelal van korte duur: iemand ging verhuizen, iemand anders emigreerde en weer iemand anders wisselde gewoon van school en de bakens van hulp en veiligheid die ik had, verdwenen iedere keer opnieuw.

De middelbare school leek een kantelpunt te zijn. Ik maakte vrienden. Er waren volwassenen die uitspraken dat ze in mij en mijn kunnen geloofden. School zocht met mijn ouders naar gespecialiseerde hulp die er voor zou zorgen dat ik met de wereld om zou kunnen gaan en dat heeft mijn leven gered, maar tegelijkertijd mijn vertrouwen weer een enorme deuk gegeven. 

Ik bedoel, wanneer jij iemand mailt dat je het leven niet meer ziet zitten, dan verwacht je niet dat je conrector de volgende dag (zonder dat jij dit weet) daarover met je moeder aan de telefoon hangt. Je verwacht vervolgens al helemaal niet dat je – tijdens een slaapfeestje – gebeld wordt door je moeder met de boodschap dat je wel moet blijven leven. Of, in elk geval tot de maandagochtend, zodat je het er met alle betrokkenen over kan hebben – behalve dan dat de persoon die ik hier zelf voor had uitgekozen, schitterde in afwezigheid. 

Vanaf dat gesprek is mijn vertrouwen in mensen heel erg op de proef gesteld. Vriendinnen verbraken het contact omdat ik te lang te depressief en suïcidaal was en mijn psycholoog wilde me laten opnemen omdat ik een eetstoornis had, zonder dat ik een eetstoornis had. Vervolgens wisselde de betreffende psycholoog nog vier jaar lang geen enkel woord meer met me, omdat ik had aangegeven een andere psycholoog te willen.

Ik leerde in de jaren daarna dat het niet vertrouwen van mensen iets prettigs heeft. Iets rustgevends. Je hoeft niet te investeren in een lange termijnrelatie als je al weet dat mensen weggaan. Je kan plezier hebben met mensen, leuke dingen beleven. Maar zonder vertrouwen worden mensen inwisselbare objecten. Het voordeel hiervan is dat je niet meer gekwetst kan worden. Het nadeel is dat je na verloop van tijd gaat twijfelen of je het nog wel kan, mensen vertrouwen en langer durende relaties aangaan.

Tijdens mijn revalidatie voelde ik mij zo op mijn gemak, dat ik heel langzaam een paar van mijn directe hulpverleners begon te vertrouwen. Het was echter een interne strijdt die, voordat die goed en wel beslist werd, al werd afgebroken. Voordat de wortels van mijn vertrouwen stevig konden groeien, werd het hele verhaal alweer afgeblazen omdat de arts besloot dat het team mij niets meer te bieden had.

Zodoende kwam ik dus een aantal maanden geleden bij een vreemde psycholoog terecht. Al snel vroeg ik mij af: Wil ik haar wel vertrouwen? Kan ik haar wel vertrouwen? Is het niet gewoon gemakkelijker als ik haar als inwisselbaar object beschouw en kijk wanneer de volgende hulpverlener weer in beeld komt? We hebben het er zelfs al over gehad, dat ze niet weet of ik bij haar wel op de juiste plek zit. Dat ik mogelijk weer doorverwezen ga worden; dus hoeveel energie durf ik er in te stoppen, wetende dat dit ook weer eindig is?

Nu we onze eerste face-to-face afspraak hebben ingepland, ben ik nog meer met deze vragen bezig. Ik vraag me ook af of ze wel hetzelfde is als ik haar in haar werkomgeving zie, in plaats van via een beeldscherm. Ik heb me in therapie tot nu toe veilig gevoeld, maar kwam dat omdat ik in mijn eigen slaapkamer zat? Of was het iets wat zij creëerde? Wat als ik me op locatie helemaal niet prettig voel, of zij opeens een totaal ander mens blijkt te zijn?

Vertrouwen is een onderwerp wat ik keer op keer, vooral onbewust, bij haar aansnijd. Toen we het hadden over vroeger en hoe er toen omgegaan is met mijn suïcidaliteit en vertrouwen, heb ik gevraagd hoe zij daar mee om zou gaan. Ze vertelde me exact wat ze wanneer zou doen. Toen ik aangaf dat ik het lastig vind om niet te weten of ik bij haar kan blijven of weer doorgestuurd ga worden, hebben we het hierover gehad en beloofde ze ook hierover eerlijk te zijn. Toen ik aangaf dat ik het eng vond om op haar te bouwen, was ze eerlijk over hoe ver ik daarin mag gaan, kan gaan, en wat zij hierin van mij verwacht. Je zou kunnen zeggen dat ik nog geen enkele reden heb om er van uit te gaan dat ze níet eerlijk tegen me is, volgens de Van Dale toch een belangrijk onderdeel van dat fenomeen vertrouwen. Maar op dat punt begin ik te twijfelen aan het vertrouwen in mijzelf: ben ik eigenlijk wel in staat om haar te vertrouwen? Of om een inschatting te maken van of ze wel te vertrouwen is?

Ondertussen realiseer ik me wel dat al die vragen van mij helemaal niet meer relevant zijn. Al mijn twijfels over haar en over mijzelf, zijn vragen waarop ik het antwoord zal moeten gaan ervaren.

De lijn richting vertrouwen passeerde ik namelijk enkele weken geleden al, toen ik haar midden in de nacht vol paniek mailde. Ik durfde door omstandigheden niet meer te slapen en ik raakte in paniek. Om hulp vragen durfde ik eigenlijk niet, maar ze had meerdere keren gezegd dat ik dat gewoon moest doen en ik wist dat ik dit voorval hoe dan ook met haar moest gaan bespreken – dus waarom niet op dat moment. Ik vond het verschrikkelijk, maar ze mailde me de volgende morgen al snel terug. Ze was er. Ze zag me. Ze stelde me gerust. Ze deed precies wat ik nodig had… Maar dat was niet waardoor al die vragen opeens niet meer relevant waren. Haar reactie was alleen een bevestiging van wat er al eerder gebeurd was. Ik ben haar, zonder het zelf door te hebben, ergens onderweg al gaan vertrouwen. Anders had ik haar nooit midden in de nacht, zo in vertrouwen durven nemen.

Lees ook:

  • twee vriendinnen op een steiger

    Het is raar om een soort van opluchting te ervaren wanneer je een aantal dagen niet in mijn leven bent, althans niet aanwezig. Berichten stromen binnen en dat is goed en gezellig. Ik begin me niet meer goed te voelen…

Kijk voor tips om om te gaan met psychische klachten ook eens op psyche.tips

lees meer