Stigma of zwijgen

Mijn baas komt vragen hoe het gaat. Mijn ouders. Mijn vrienden. Op de sportclub. Altijd is er weer die vraag. Kan ik vertellen dat ik de diagnose borderline heb gekregen? Zou je het zomaar zeggen als je last hebt van depressies, verslaving, autisme of psychoses? Nee hè? Waarom is dat eigenlijk zo moeilijk… 1 op de 4 mensen in Nederland krijgt te maken met psychische klachten.

‘Hoi, hoe gaat het?’

‘Tja, wisselend. Ik heb veel last van die burn-out.

Dat je een burn-out hebt is na wat oefening redelijk makkelijk om te vertellen. Die is namelijk maatschappelijk geaccepteerd. Iedereen kent wel iemand met stress of ze hebben zelf ook zo’n periode gehad. Stress is iets algemeen herkenbaars. Iedereen weet wel wat dat is. Zeker op het werk. Het lijkt erop dat er zelfs respect voor is, omdat mensen met stress toch vaak te hard hebben gewerkt. Begrip is er niet altijd, zeker niet als het lang duurt. Maar respect is er gelukkig wel. Een burn-out is een gevolg van een ontregeld stresssysteem. Iedereen snapt dat. In het ergste geval zullen ze vinden dat je zwak bent of dat je de boel belazert omdat je te lui bent om te werken. Ook niet leuk maar goed, mijn stress is redelijk logisch uit te leggen. Ik heb veel meegemaakt en de werkdruk is in de zorg ook niet voor mietjes.

Ik ben zo iemand die op zoek is gegaan naar de oorzaak van de ontregeling van mijn stress. Ik wil wéten waarom ik ben afgebrand. En de GGZ gebruikt daarvoor labels. Maar als ik zou vertellen dat ik last heb van borderline, gaan mensen toch iets anders reageren. Mensen die weten dat ik onderzoeken heb gehad zijn natuurlijk erg nieuwsgierig naar de uitslag. Alsof je met een rapportje thuis komt. Of je een plekje op het podium verdient, of aan de schandpaal. Er hangt nogal wat vanaf. Wat vertel ik nu aan wie en waarom? Ik vind het nogal een dilemma.

Mijn ouders bijvoorbeeld, die zouden het in eerste instantie denk ik niet eens geloven. Ze zouden het ontkennen. Omdat zij zich verantwoordelijk (en dus veel te schuldig) zouden voelen en omdat ze heus wel ergere gevallen kennen. Eerst zouden ze het ontkennen, waardoor ik het gevoel krijg dat ik ze over moet halen dat het echt wel klopt. Daarna komen de vragen over het stigma. Ik zou me moeten verdedigen tegen het stigma, omdat dát bij mij toevallig niet zo is. Daarna als ze het eenmaal geloven, gaan ze het in het belachelijke trekken. Mijn moeder zou zo erg schrikken dat ze me niet eens meer zou geloven als ik zeg dat het goed gaat. Vervolgens zou ze bij het minste signaal dat het even niet zo lekker gaat in de stress schieten. En (en dat is nog het ergste) zich met me bemoeien. Mijn vader zou verzanden in piekeren omdat hij het niet snapt. Hij is een binnenvetter, net zo als ik. Hij zou mij niet veroordelen, hij zou zichzelf veroordelen. Dat vind ik zielig voor hem. Al die stress, dat ga ik ze niet aandoen. Echt niet. Dan hebben we er zó weer twee ontregelde stresssystemen bij. Het is het niet waard.

Mijn baas wil ook graag weten hoe het zit. Maar ook die ga ik niks vertellen. Ik heb altijd goed gefunctioneerd. Mijn beoordelingen zijn excellent. Hij is geschrokken van die burn-out en is blij dat ik aan mijzelf wil werken, maar een goed functionerende persoon met borderline in de zorg dat roept zeker weten nog meer vragen op. Ik ben bang dat al mijn activiteiten onder de loep worden genomen. Juist onder hulpverleners heerst er zo’n stigma op borderline. Ik kan het weten. Ik had het zelf ook. Ik wil niet dat ze mij zo zien en ik wil ook niet dat ze doen alsof dat niet zo is, maar van binnen wel hun conclusie trekken. Want zo zijn ze ook. En dan achter je rug om lullen. Nee dank je.

En vrienden dan. Dát is een lastige. Er is één vriendin die ik heb verteld wat er speelt. Inclusief label. Zij snapt het wel. Is zelf ook zo’n type. Werkt ook in de zorg. Weet dat ik betrouwbaar ben en wat ik kan. Dat gesprek ging wel goed. Mijn vriend weet het ook. Hij is zelf ook niet vrij van labels en kent de klappen van de zweep. Hij moet elke dag met mij omgaan en heeft ook recht op een verklaring. Ik heb steun nodig en dat vind ik bij hem. Hij heeft mij lief om wie ik ben. Dat voelt goed. Over de rest van mijn netwerk heb ik nog twijfels. Ik heb maar weinig vrienden die heel dicht bij mij staan. Ik houd mensen op afstand. En juist daarom zou het heel erg helpen om sommige vrienden eens uit te leggen waarom ik dat doe. Maar ik ben heel bang dat er dan helemaal niks over blijft van de vriendschap.

Het is echt een dilemma. Het liefst zou ik korte metten maken met het stigma en de vooroordelen. Het liefst zou ik mensen willen uitleggen dat het heus niet betekent dat ik nu anders ben. En dat ik meer ben dan mijn diagnose. Ik heb wél veel last van ontregelde stress en het gedrag wat daarbij hoort is in te delen is in het hokje ‘borderline’. Maar het had ook ‘angststoornis’ of ‘depressie’ kunnen heten. Ook dat zijn uitingen van een ontregeld stresssysteem, alleen dan zie je het in een andere vorm.

Maar ik durf het helaas nog niet te zeggen. Ik typ mijn verhalen maar krijg het woord mijn strot niet uit tegenover mijn ouders of collega. Borderline is als Voldemort uit Harry Potter, hij-die-niet-genoemd-mag-worden. En wie het heeft loopt rond met een groot geheim, of heeft een stigma-sticker op zijn voorhoofd. Het wordt tijd dat daar verandering in komt. Ooit ga ik daar voor zorgen. Als ik durf. Met een litteken op mijn voorhoofd in de vorm van een bliksem.

4 Comments

  1. Als ik het goed voor heb dan is BPD net zoals andere persoonlijkheidsstoornissen in gradaties. Niet iedereen is een Alex Forrest uit Fatal Attraction. Ook weinigen die BPD diagnose krijgen hebben ook anti-sociale trekken. Volgens sommigen hadden/hebben Amy Winehouse, Pete Doherty, Britney Spears, Courtney Love, Lindsey Lohan, Princess Diana en Angelina Jolie BPD. Misschien word je door die kennis niet gelukkiger. Feit is die mensen worden wel massaal heel graag gezien. Kwetsbaarheid heeft juist zo’n menselijkheid.
    Is het niet net schrijnend dat precies deze kennis van en er weten mee om te gaan bij verplegers ontbreekt? Alle begrip voor jou dat je niet de rol wilt toebedeeld worden van zondebok als in de organisatie waar je werkt zo’n groepsdynamiek heerst. Sterkte ! Waarom ben jij goed genoeg? Volgens mij wel. Immers je hebt er zo goed over nagedacht, en je kunt het zo goed verwoorden. Hopelijk creëer je een klein netwerk waar je jezelf mag zijn.

  2. Dat vooroordeel erover is inderdaad super stom! Ik denk wel dat er misschien een moment komt dat je het kan vertellen, ook omdat je dan zóveel kennis hebt opgedaan over borderline en hoe dat zich bij jou uit, dat je dat heel helder kunt vertellen, ook in sociaal contact. Mijn ervaring is dat mensen heel erg bereid zijn om hun vooroordelen of gedachten erover bij te schaven, op het moment dat iemand ze heel concreet vertelt wat het voor hen inhoudt. Op dat moment verandert ‘Voldemort’ plotseling in een medemens en vaak ook nog eens in een medemens die ze stiekem best begrijpen/ aardig vinden/ hoog hebben zitten. Liefs!
    Rivka onlangs geplaatst…Kerst, we moeten pratenMy Profile

  3. Joz

    Zo herkenbaar, ik heb alleen geen burn-out. Maar ik zeg liever dat ik een depressie heb dan BPS. Maar misschien nog wel meer binnen de ggz als buiten de ggz krijg ik de mededeling dat ik bijvoorbeeld geen hulpverlener kan zijn. Ik moet helaas nog werk vinden, vind dat maar eens als je depressief bent ( en misschien wel altijd zal blijven). En dan de hulp die je krijgt; met BPS krijg je heel wat minder steun en begrip dan met depressie. Ze hebben 3 maanden geleden besloten op depressie te behandelen ipv persoonlijkheidsstoornis. Ineens gaan er deuren open.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

CommentLuv badge

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.