Stigma blijft een dingetje

Maandag begint deeltijdtherapie. Ik merk dat ik er erg onrustig onder ben ‘natuurlijk.. je komt in een groep met net zulke idioten als jij. Lekkere ben jij, gelijk je therapiegenoten beledigen, je hebt ze nog niet eens gezien. Hoezo stigmatiseren?! Schaam je!’ Uh… ja ik schaam me voor mijn eigen gedachtendemonen. En blijkbaar corrigeren die elkaar onderling ook al, waardoor ik mezelf veroordeel over iets waar ik helemaal niet achter sta. Snap jij het nog? ‘Tuurlijk snap jij het niet, jij bent dom!’ Geen wonder dat ik zo moe word van mezelf…

Stigma is een dingetje. Ik heb zelf ook gauw de neiging dingen in hokjes te stoppen, lekker overzichtelijk. Maar het doet pijn voor iedereen die weet wat het inhoudt om dat label te dragen. Dat betekent niet meteen dat je geen labels meer moet plakken, ze zijn er niet voor niks. Maar het stigma dat aan labels hangt is vervelend. Laatst las ik dat iemand het woord ‘label’ verving voor ‘handvat’, dat vond ik een heel treffende vervanging.

Ik hoor het woord ‘autist’ nog wel eens gebruikt worden voor mensen die helemaal niet gediagnosticeerd zijn. Blijkbaar worden namen van stoornissen tegenwoordig ook gebruikt om karaktereigenschappen aan te geven. Iemand die graag dingen hetzelfde heeft, of sociaal niet heel handig overkomt autist noemen is niet echt prettig voor mensen die daadwerkelijk hersenen hebben die anders werken dan de ‘gemiddelde’ mens. Bovendien is het autismespectrum zo breed dat je met zo’n stigma mensen ook verschrikkelijk tekort doet.

Ik neem nu bewust een stoornis die anders is dan mijn eigen diagnose, omdat het anders te dichtbij komt. Maar inderdaad… ‘borderliner’ is ook zo’n stigma. Wat mensen daarmee bedoelen raakt me flink. De gemiddelde borderliner bestaat niet. Ook deze stoornis is zo verschrikkelijk breed dat je iemand tekort doet als je een daad of eigenschap koppelt aan het woord ‘borderline’. Borderliners doorstaan verschrikkelijk heftige emoties, emoties die ‘niet borderliners’ ook tot andere daden zouden drijven dan ze normaalgesproken doen.

Ga even dramatisch lopen doen, je bent niet eens echte borderliner! oh, ja hoor nou lijkt het al alsof je trots zou moeten zijn op die diagnose. Het is een lelijke stoornis hoor! Jij wilt zo graag melden dat je geen echte Borderliner meer bent. Nee, je hebt er vermijdende trekken bij gekregen… nou daar mag je trots op zijn. Blegh, nepperd!’

Dat ik zelf zo graag benadruk dat mijn label ‘persoonlijkheidsstoornis NAO met trekken van borderline en vermijdend’ is, zegt me ook dat ik zelf ook stigmatiseer. Want het zou niet uit moeten maken welke naam het heeft. Maar aan de andere kant wil ik ook graag laten zien dat het niet definitief is, dat ik borderline deels ‘overwonnen’ heb.

Het beeld dat mensen bij het label borderline hebben wordt niet beter als ik zelf niet eens achter de trekken durf te staan en anderen er wat over durf te leren. Maar zelfs als ik dat doe zijn er zoveel nuances. Laag- of hoogfunctioneel is er zo één. En niet iedereen hoeft zich natuurlijk te gaan scholen als psychiater. Schoenmaker blijf bij je leest. Laat die termen dan maar gewoon bij de mensen in de GGZ. Maar ook die die schijnen zelf regelmatig niet eens weten waar ze het over hebben, als je het mij vraagt… ‘Foei foei, beledig je nou die hardwerkende mensen in de ggz? Schaam je!’

Maar als je wel iets wilt weten over de psychische problemen van iemand, geef ze dan geen label maar vraag er naar! “Waar loop je in het dagelijks leven tegenaan?” “Wat maakt dat jij dat label hebt gekregen?” Zijn bijvoorbeeld voor mij prima vragen. En als er geen antwoord komt, ook goed. Niet iedereen praat makkelijk over die dingen. Ik soms wel en soms niet. Soms klap ik dicht van zo’n vraag.

Voor mij is het een heel goede oefening om op zo’n moment te benoemen dat ik het even niet weet, in plaats van al die demonen door mijn kop te laten vliegen. Dat zo’n vastloper er ook mag zijn, dat is een heel waardevol voor me. Dat ik zijn mag wie ik ben, zonder het stigma dat aan mijn label hangt.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Ik toon graag een persoonlijke blog onder mijn reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.