Overprikkeling voor dummies

Als je dit leest zijn er waarschijnlijk een aantal vragen die op-ploppen in je hoofd. Wat bedoel ik met overprikkeling? Gaat het over het voorkomen ervan? Of over het ermee om gaan? Ik wil graag overbrengen wat overprikkeling nu écht is. Je uitleggen waarom het zo moeilijk is te functioneren terwijl je overprikkeld bent.

Begrip

Veel mensen gebruiken de term ‘overprikkeld’. Als ze een tijdje in een drukke omgeving zijn geweest, als ze hoofdpijn hebben of irritatie voelen naar personen om zich heen. Veel van deze dingen zijn inderdaad onderdeel van overprikkeling maar het is niet hetzelfde als wat ik voel. Het zijn kleine tekenen van het probleem.

Ik zie die hoofdpijn op het niveau van iemand die misselijk wordt van veel suikerrijke, zoete producten. Dat is natuurlijk vervelend en jammer omdat je de keuze moet maken tussen misselijkheid en lekkere snoepjes. Ondanks dat is het niet net zo vervelend is als suikerziekte. Over suikerziekte kun je je niet heen zetten, er is geen keuze, de gevolgen van het negeren van de adviezen kunnen zelfs levensbedreigend zijn.

Dat is ook zo bij overprikkeling, het is geen keuze, het is geen optie om ‘door te bijten’, het is meer dan alleen de hoofdpijn of vermoeidheid door sociale situaties.

een paar seconden in overprikkeling

Wat veel mensen missen is weten hoe het echt voelt. Graag neem ik je mee in een paar seconden van mijn overprikkeling. Natuurlijk is het moeilijk in woorden over te brengen wat er in werkelijkheid gebeurt in heel je lichaam. Bij het lezen van mijn voorbeelden krijg je natuurlijk maar één zintuig wat veel informatie binnen krijgt dus moet je voor het gemak dit alles keer zes doen (horen, ruiken, voelen etc.)

Terwijl ik dit typ zit ik in de huiskamer, mijn moeder kijkt tv (deze staat op een aanzienlijke volume). Ik typ door het gepraat van anderen heen, ze hebben het over voetbal en seconden later wordt er een doedelzak gespeeld. De felle tonen bereiken mijn hoofd dat al enige tijd ontploft door de hoofdpijn. Een steek achter mijn rechter oor die doortrekt richting mijn oog. De achterdeur staat open en ik voel de koude wind langs mijn gezicht trekken terwijl andere delen van mijn lichaam juist warm zijn. Bij iedere inademing voel ik steken in mijn rug, ik zit duidelijk niet in een goede houding maar ik ben nu juist even lekker aan het doortypen, dus ik heb geen zin deze uitzonderlijke flow te onderbreken, ik was zelfs even mijn hoofdpijn vergeten. ROXANNE! Dit lied klinkt nu op de tv. In mijn ooghoek zie ik mijn moeder wegsukkelen, ze snurkt.

Ik wil de tv zachter zetten maar ze wordt wakker en heeft schijnbaar het liedje mee gekregen want deze begint ze nu uit volle borst mee te zingen. Ze zet iets anders aan op tv en begint me vragen te stellen. ‘Wat ben je aan het doen? Oh wat leuk, wat zullen we morgen trouwens eten? We hebben nog sla in huis maar…’ Ze gaat door met haar verhaal en ondertussen voel ik mijn hart kloppen. Ik begrijp niet waarom maar misschien is het omdat mijn kat veel herrie maakt. Hij heeft de gekke 5 minuten. ‘Wat denk jij? Ik denk het namelijk wel’ zegt mijn moeder nog tegen me, ik kijk haar aan en knik mijn hoofd. Dit komt mijn hoofdpijn niet ten goede. Soms werp ik een blik op de tv, zo nu en dan wordt er geschreeuwd. Mijn laptop is fel maar als ik hem wat demp is hij juist te donker. Als ik de huiskamer in kijk is het schemerig en ik zie vlekken door alle prikkels.

‘Mama, zou de tv ietsje zachter mogen?’ ‘Waarom? Ik ben het aan het volgen en jij bent aan het schrijven’. Ze heeft gelijk. Dit is mijn overprikkeling, mijn probleem en zo hard staat de tv niet.

in mijn schoenen staan

Hieronder ga ik een situatie omschrijven die je zelf vrij makkelijk kan creëren om even te ervaren hoe overprikkeling voor mij ongeveer voelt.

Om te beginnen knoop je een doek (theedoek, handdoek of sjaal) om je hoofd, lekker strak als het kan. Daarna zet je op je mobiel een luidruchtig liedje op. Je doet hem zo hard mogelijk zetten en je doet alleen het linkeroortje in. Dan zet je de tv aan op een leuke opbeurende zender. Zet hem zo hard dat je hem op de gang nog hoort. Dan ga je op je blote voeten door je kamer lopen en probeer je ondertussen een Engels boek te lezen. Als je assistentie hebt kan die persoon vragen stellen (geen moeilijke, gewoon ‘wat heb je gisteren gegeten?’ en ‘wanneer wil je naar die ene leuke film gaan?’). Probeer in een rechte lijn te lopen terwijl je drie dingen hardop gaat zeggen die je op dit moment ruikt.

gewoon een situatie

Voor veel mensen is het gewoon een alledaagse situatie, een boek lezen terwijl de rest van de omgeving zijn eigen ding doet. Voor mensen die makkelijk overprikkeld raken is het een enorme opgave om dit te doen. Stel je voor dat dit gemiddeld zes keer per dag voorkomt. Als ik voor mezelf spreek ben ik zeker zes keer per dag op dit niveau overprikkeld.

Het is moeilijk als je alles hoort, ziet, voelt, ruikt en je het niet weg kan filteren. Voor mij en heel veel anderen is dit niet ‘gewoon’ een situatie. Het is moeilijk adequaat te reageren op je omgeving als je je aandacht over acht dingen tegelijk moet verdelen. Als je de bovengenoemde situatie gesimuleerd hebt, begrijp je wat enkele minuten van overprikkeling zijn. Dan ben je geen dummy meer, maar dan val je al onder de gevorderden… Gefeliciteerd!

3 Comments

  1. Mooi omschreven! Al denk ik dat degene die de door jouw beschreven aktiviteiten doet (uitgaande van ‘normale’ prikkelverwerking) nog niet helemaal ervaart wat jij doormaakt, afgaande op wat ik bij mijn man zie. Gewoon omdat ze nog steeds in staat zijn om te filteren. Misschien met een stroboscooplamp erbij? En iemand die tegen ze schreeuwt i.p.v. gewone vragen stelt. Terwijl iemand anders ijsblokjes onder hun kleren stopt. En ondertussen een boodschappenlijst moeten maken voor een verjaardagsfeestje.
    Ik ben zelf hoogevoelig met name voor licht, geluid en emoties van anderen. Maar zelfs als ik daardoor overprikkeld ben ervaar ik temperatuurverschillen nog niet zoals hij het doet. Bovendien werkt het herstellen ook anders.
    Hoe dan ook vindt ik het mooi omschreven van je. En lief.

  2. Ik vond het altijd best moeilijk te begrijpen wat nou echte overprikkeling was voor iemand en hoe dat zich uit, maar dankzij jouw blog ben ik een heel stuk helderder. Je hebt het op een hele goede en vooral duidelijk manier uitgelegd, bedankt daarvoor. Tevens heel erg naar dat jij dit moet meemaken en hier dus vaker last van hebt.. sterkte x

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

CommentLuv badge

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.