meisje alleen

Opluchting in een droevige verpakking

Begin november is mijn vader onverwachts in zijn slaap overleden. Op zondagochtend werd ik door mijn stiefmoeder gebeld, iets wat niet vaak gebeurt, en al helemaal niet zo vroeg. Ik was meteen alert en heb een tijdje naar mijn mobiel gekeken voordat ik opnam – alsof ik mezelf al voorbereidde op iets. De keren dat mijn stiefmoeder mij belde gingen eigenlijk altijd over slecht nieuws over mijn vader: dat er complicaties waren opgetreden bij zijn behandeling tegen blaaskanker, dat hij was opgenomen vanwege hartproblemen, dat hij een hersenbloeding had gehad. Er zijn dus genoeg momenten geweest dat het ons niet verbaasd had als hij zou overlijden. Maar nu wel, nu hij de afgelopen twee jaar relatief gezond was. 

Ik had op z’n zachtst gezegd een ingewikkelde relatie met mijn vader. Zoals ik al eerder schreef, had mijn vader last van psychische problemen en onverwerkte trauma’s, wat mij gevormd heeft vanaf mijn geboorte. Zijn moeder is overleden toen hij zestien was, zijn stiefmoeder was net als een boze stiefmoeder uit een Disney-sprookje, en zijn vader was een opvliegende man die nooit de kant van zijn kinderen koos. Mijn vader heeft dus een hoop verdriet en woede meegenomen uit zijn jeugd, wat hij helaas aan ons heeft doorgegeven. 

Voor mijn gevoel was hij altijd op zoek naar een manier om een leegte op te vullen. Dit zocht hij in hobby’s, werk, en in ons. Hij kon alles geven en vaak was dit te veel. Te veel voor anderen en te veel voor zichzelf. Zo snel en volledig als hij zich kon overgeven aan iets of iemand, zo snel kon hij zich ook weer terugtrekken. Leven met hem was daardoor onvoorspelbaar. Het ene moment prees hij je de hemel in, het andere moment schold hij je de huid vol of negeerde hij je volledig. Het was altijd onveilig – elk woord kon in het verkeerde keelgat schieten, maar je wist nooit hoe z’n pet stond. 

De afgelopen twee jaar ben ik veel bezig geweest met afstand nemen en me emotioneel los maken van mijn vader. Ik kon door therapie met meer afstand naar zijn gedrag kijken. Dat maakte het spaarzame contact dat we hadden pijnlijk; het werd steeds duidelijker voor mij wat voor effect hij op mij had. Zo zag ik hoe hij met mijn neefje en nichtje om ging – hij zag ze bijna nooit, maar verwachtte wel dat ze hem als opa zagen en probeerde dit af te dwingen. Het deed en doet zeer om te beseffen dat hij ook zo met mij en mijn zus is om gegaan, als kleine meisjes en als volwassenen: weinig interesse en aandacht, maar wel ontzettend veel verwachtingen. 

Ik heb hem dit jaar maar twee keer gezien. De laatste keer was met zijn verjaardag in juni, hij werd 65. De maanden daarna bleef het bij sporadisch appen en bellen en zeggen dat hij me wilde zien, maar nooit heeft hij de stap gezet om daadwerkelijk af te spreken. Ik ook niet, omdat ik me voorgenomen had het van hem af te laten hangen; ik was benieuwd of hij de moeite zou doen. Begin november belde hij mij. Hij had ingesproken of we konden afspreken, en stelde zelfs een concrete dag voor. Ik heb nog getwijfeld of ik hem die avond nog ging terugbellen of dat ik zou wachten, maar ik was zo blij met het concrete voorstel en het kleine beetje aandacht wat hij mij daarmee gaf, dat ik teruggebeld heb. Achteraf gezien ben ik blij dat ik dat heb gedaan, want dat was de laatste keer dat ik hem gesproken heb. De ochtend erop belde mijn stiefmoeder. 

Het is raar om te krijgen waar je al jaren op gehoopt hebt. Ik was elke keer dat hij opkrabbelde van zijn ziektes ergens teleurgesteld dat het weer niet gebeurd was. Ik was boos voor anderen als zij hun vader verloren waar ze wel een goede band mee hadden. Ik had geen hoop meer op verbetering en me erbij neer gelegd dat ik er nog zo’n twintig jaar aan vast zou zitten. En nu is dat ineens niet meer zo. 

Ik vind het lastig als mensen ervan uit gaan dat het minder erg is dat hij overleden is omdat ik geen goede band met hem had. De ingewikkeldheid van onze relatie maakt ook mijn verdriet ingewikkeld. Voor mijn gevoel is mijn verdriet niet minder dan bij mensen die een goede band hebben met hun ouders, maar is het een ander soort verdriet. Het is minder eenduidig, minder nieuw. Het is een verdriet dat ik mijn hele leven al bij me draag, omdat ik nooit een echte vader heb gehad. Ik was de afgelopen twee jaar al bezig met afscheid nemen, omdat ik eindelijk accepteerde dat de situatie niet beter ging worden, maar er kwam maar geen eind aan het afscheid nemen.   

Je kan het vergelijken met een langdurig ziekbed; als iemand terminaal ziek is, is het voor de mensen er omheen soms een opluchting als die persoon overlijdt. Het is vermoeiend en pijnlijk om afscheid te nemen van iemand die er nog is, en nu kan ik het eindelijk echt gaan afsluiten. Zijn overlijden geeft een soort rust. Het is klaar, voor ons allebei. 

Mijn rouw gaat dus niet zozeer om de toekomst, om wat nog had kunnen zijn, maar om het verleden – ik ben verdrietig om hoe zijn leven was, niet om dat zijn leven klaar is. Ik had ons beiden meer gegund. Ik had hem de kracht en moed gegund om alles wat er mis is gegaan in zijn leven te verwerken. Ik had hem gegund te leren hoe van iemand te houden en daarin genoeg ruimte voor zichzelf en de ander te bewaren. Ik had hem gegund van zichzelf te houden. 

Ik had mezelf een vader gegund die dit alles had gedaan. Ik had mezelf een vader gegund die zijn eigen fouten onder ogen had kunnen zien. Ik had mezelf een vader gegund die de verantwoordelijkheid nam voor zijn geluk én ongeluk. Ik had mezelf een vader gegund die me zou leren dat boosheid niet gevaarlijk is. Ik had mezelf een vader gegund die me een veilige basis had kunnen geven. Ik had mezelf een vader gegund die me kon begrijpen, steunen, accepteren en liefhebben zoals ik ben. 

Helaas heb ik die vader nooit gehad, en zal ik die ook niet meer krijgen. Dit besef komt keihard binnen, maar ik weet dat het onvermijdelijk is. Ik weet ook dat het goed gaat komen, want ik heb het als klein meisje gered zonder vader, dan zal het me ook lukken nu ik volwassen ben. 

Lees ook:

  • geliefden

    “En, wat vinden jullie nou zo leuk aan elkaar?” vraagt de moeder van mijn vriend enthousiast. Verbouwereerd kijk ik haar aan terwijl mijn hersenen overuren draaien om tot een zinnig antwoord te komen. Ik denk dat dit een vrij ongemakkelijke…

lees meer

2 reacties

  1. hey anouk,

    je verhaal is deels herkenbaar. mijn vader overleed toen ik 5 was. echter heeft hij wel mijn moeder zwaar mishandeld en is hij misschien wel verantwoordelijk voor het feit dat ik een fysieke beperking heb. maar ook ik zal dus nooit meer met hem kunnen praten, nooit hem leren kennen en zijn beweegredenen proberen te begrijpen of wat dan ook. en idd, dat doet pijn. sterkte.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Ik wil linken naar een blog van mijn eigen website:

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.