Mijn persoonlijkheidsstoornis

“Zo’n persoonlijkheidsstoornis, wat is dat nou precies?” Ik krijg de vraag regelmatig, maar wat is dat lastig uitleggen zeg. Ik kan keurig de betekenis oplepelen die in alle boeken staat, ik kan het proberen te omschrijven, maar zelfs voor mezelf is het al lastig om uit te leggen.

Eerst maar eens de boeken, of in dit geval Wikipedia:

“Persoonlijkheidsstoornissen vormen een categorie van psychische aandoeningen die gekenmerkt worden door een star en duurzaam patroon van gedachten, gevoelens en gedragingen die binnen de cultuur van de betrokkene duidelijk afwijken van de verwachtingen.”

Goed, geloof dat ik nog geen steek verder ben, behalve dan dat ik me anders kan gedragen of voelen dan dat er van mij verwacht wordt. Dat klopt ook, maar het is echt maar het laatste vernislaagje van de wirwar die persoonlijkheidsstoornis heet.

Dan mijn eigen labeltje: ontwijkende persoonlijkheidsstoornis, wederom Wikipedia:

“De ontwijkende persoonlijkheidsstoornis (OPS) is een persoonlijkheidsstoornis die zich kenmerkt door geremdheid en het gevoel minderwaardig te zijn. Tevens zijn mensen met OPS meer dan normaal gevoelig voor kritiek of een negatief oordeel.”

en

“Mensen met deze aandoening beschouwen zichzelf als sociaal ondergeschikt of onaantrekkelijk. Ze hebben behoefte aan sociaal contact, maar vermijden dit uit angst om afgewezen te worden.”

Minderwaardig voel ik me regelmatig ja. Gevoelig voor kritiek: ja. Sociaal ondergeschikt: compleet. Sociaal contact vermijden: niet echt, maar het moet wel op mijn manier gaan. Plus ik laat bijna niemand echt dichtbij komen, laat staan emotie zien, wat het niet makkelijker maakt om een diepgaande relatie met iemand op te bouwen

Masker

Als mensen mij voor het eerst zien, zien ze een hoop vrolijkheid en positiviteit. Ze zien iemand die (hopelijk) aardig is, die sociaal best handig is, communicatief heel vaardig, overal het goede van probeert te zien en alles aanpakt wat er aan te pakken is. Het maakt daarbij niets uit om wie het gaat, zo ziet iedereen mij voor de eerste keer. Nu is dat enkel een masker. Een mooi gemaakt masker, dat wel. Ik ben het al zeker mijn halve leven aan het oppoetsen en verbeteren, inmiddels is die vermomming goed gelukt. Maar het is en blijft een masker, een vermomming.

Wat mensen niet zien, is dat ik me regelmatig rot voel. Dat ik angstig ben. Dat ik altijd bang ben dat ik iets niet goed doe. Dat ik anderen tot last ben. Dat ik niet goed genoeg ben. Dat ik mezelf niet mooi vind. Dat ik me schaam voor mijn lichaam. Dat ik dagen heb dat ik eigenlijk niet uit mijn bed wil komen. Kom ik dat wel en ga ik ergens heen waar ik met anderen moet praten: meteen zie ik er weer uit als Vrolijke Laura waar niets mee aan de hand is.

Schreeuwlelijkerd

Ik probeer die persoonlijkheidsstoornis te omschrijven als een constante schreeuwlelijkerd in mijn kop die al die nare dingen maar blijft herhalen. Soms fluisterend, soms letterlijk schreeuwend. Het is dat stemmetje wat iedereen heeft en zo nu en dan naar boven komt, dat stemmetje wat zegt dat je iets stoms hebt gedaan en daarmee voorkomt dat je hetzelfde nog een keer doet. Mijn stemmetje is groter dan dat en zegt constant dat ik dingen niet goed doe en ik dus gevoelsmatig niet nog een keer zo moet doen.

Dat stemmetje is er altijd, bij wat ik ook doe. Ook terwijl ik hier zo zit te tikken, zegt dat stemmetje dat wat ik tik niet goed genoeg is. Dat die blogs hier toch niet gelezen worden. Dat ik er maar beter mee op kan houden. Dat ik toch waardeloos ben. Tegelijkertijd schrijf ik door en laat ik dat stemmetje maar gewoon gaan.

Als ik altijd naar dat stemmetje zou moeten luisteren en zijn ‘wijze’ raad moet opvolgen, kan ik letterlijk niet meer leven. Het stemmetje heeft zeker nog een hoop invloed. Ik probeer het zo veel mogelijk te negeren, maar dat is soms gewoon lastig, zeker als ik moe ben.

Dan dat gedrag

Ja, mijn gedrag is soms anders dan wat mensen verwachten. Dat is niet omdat ik anders wil doen – juist helemaal niet, anders is doodeng – maar omdat ik op dat moment het even niet goed bij elkaar kan houden.

Om dat stemmetje wat minder ruimte te geven en ik toch kan leven, heb ik mezelf geleerd om over te compenseren, geen contact te maken met mijn gevoel en heel druk te doen. Dat zijn de momenten dat ik mezelf anders ga gedragen, dingen zeg die niet altijd even handig zijn en heel vervelend uit de hoek kan komen. Dat is puur omdat ik op dat moment compleet overrompeld ben door de schreeuwlelijkerd en ik op dat moment – zonder dat ik er controle over heb – ik deze strategieën inzet. Sorry.

Lekker extreem

Verder heb ik nog tal van andere dingen mezelf aangeleerd die niet handig of fijn zijn. Regelmatig ga ik van het ene extreme gedrag in het andere. Van automutileren en mezelf proberen kapot te maken naar extreem goed voor mezelf zorgen, alles perfect willen hebben. Van overeten in een dag omgaan naar extreem gezond en te weinig eten. Van mijn huis verwaarlozen naar twee uur per dag schoonmaken. Ga zo maar door en niemand die het mag zien.

Mijn persoonlijkheidsstoornis wil graag dat ik alles wat volgens die zelfde stoornis niet geheel binnen de norm valt, geheim houdt. Dat ik altijd in de pas blijf lopen, zodat ik niet opval en niemand me pijn kan doen. Doe ik dan eens iets wat niet binnen de norm valt, dan moet dat geheim blijven voor iedereen, inclusief Peut. De kluwe geheimen wordt dan steeds groter, totdat ik mijn bed niet meer uit durf te komen, omdat ik er zo’n puinhoop van heb gemaakt.

Net als iedereen? 

Alles wat ik doe, denk of voel is wat volgens mij iedereen doet, denkt of voelt. Iedereen heeft wel eens een poetsmanie of laat tijdelijk de boel wat verslonzen. Iedereen heeft periodes waarin er net iets te veel ongezond voedsel in gaat of iemand juist ineens heel gezond wil doen. Het verschil tussen iedereen en mijn persoonlijkheidsstoornis is, is dat het gedrag een stuk extremer is en dat er ook nog eens een constant negatief oordeel is. En dat ik daar altijd van bewust ben en moet blijven.

Niet omdat ik naar dat oordeel moet luisteren, maar het op waarde te schatten. In 99% is het namelijk totaal niet reëel en kan ik het proberen te negeren. En zo, stapje voor stapje, oordeeltje voor oordeeltje, hoop ik ooit vrijer te zijn van die schreeuwlijkerd. Hij zal waarschijnlijk altijd blijven, maar ik hoop dat ik hem kan gaan beschouwen als achtergrondruis, zoals de snelweg hier vlakbij.

2 Comments

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

CommentLuv badge

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.