Mijn depressie is lelijk en vies

De afgelopen jaren ontstaat er meer openheid rondom depressies. Er zijn tv-programma’s, er zijn boeken en ervaringsverhalen en stapje voor (klein) stapje wordt het stigma afgebroken. Toch zijn er vaak nog dingen die ik mis als ik het met mede-depressievelingen bespreek: de lelijke kanten van een depressie. Wat wel aan bod komt, zijn onder andere het in bed liggen, het somber zijn (of niets voelen), het nergens zin in hebben en de grote Wel Of Niet Medicatie-keuze. Maar het eerste artikel over de vieze en schaamtevolle aspecten van een depressie moet ik nog zien verschijnen.

In deze blog wil ik vertellen over de lelijke kanten van een depressie. De gênante, onappetijtelijke en vieze dingen. Ik schrijf sommige dingen met het schaamrood op mijn kaken, maar ik weet meer dan 100% zeker dat heel veel mensen dit zullen herkennen. Dus hier komt ‘ie dan, een depressie in woorden, met alle uitersten op elkaar gestapeld en al mijn slechtste dagen aan elkaar geregen.

De depressie waar niemand over praat

Een depressie is zelden mijn tanden poetsen, nieuwe onderbroeken en sokken kopen omdat ze allemaal vies zijn maar de was doen niet lukt en beschimmeld eten in de koelkast – ik deed enthousiast boodschappen, maar had geen energie meer om te koken. Met mijn handen pluk ik de ergste stofwolken van de grond, want stofzuigen is te moeilijk. Als het lukt, klop ik mijn dekbed uit om de kruimels eruit te schudden, maar verschonen vergt zoveel meer energie.

Een zak chips is best een avondmaaltijd als ik al blij ben dat ik me ertoe kan zetten überhaupt iets te eten en een pakje liga werkt prima als ontbijt (of brunch). Water koken lukt nog wel, een theezakje zoeken niet meer: heet water is ook te drinken. Een depressie is “ik geloof dat ik al zes weken in hetzelfde shirt slaap” of “ik loop al vier dagen in dezelfde outfit door huis te sloffen omdat ik geen moment in contact ben geweest met de mensheid”. Mijn haar is zo vet dat het twee kleuren donkerder lijkt en mensen die me per ongeluk zien, vragen me of ik mijn haar heb geverfd.

Er staan minstens vijf lege flessen shampoo in de douche; als ik mezelf zover krijg dat ik ga douchen, dan heb ik geen energie meer om ook nog op te ruimen. Het kan maanden duren voor ik mijn bed weer eens verschoon, vochtige doekjes en droogshampoo zorgen dat ik niet begin te schimmelen en mijn gezicht zit vol uitslag omdat ik hele dagen met mijn gestreste hoofd op het zelfde ongewassen kussen lig. Waar ik ook ga, ik zoek een plek om te zitten: staan is zo vermoeiend, zodra het kan zak ik neer op stoepranden, vensterbanken of simpelweg op straat.

Wist je dat een depressie je geheugen aan kan tasten? Ik vergeet wachtwoorden, afspraken, boodschappen en verjaardagen. Ik vergeet welke dag het is en heb torenhoge boetes bij de bibliotheek omdat ik geen energie heb om mijn boeken terug te brengen. Bij mij wordt alles, wanneer het mogelijk is, uit de fles gedronken en uit de verpakking gegeten. Mijn afwas stapelt zich wekenlang op, ik was alleen iets af als ik het echt nodig heb. Mensen merken op dat ik er goed uitzie, maar het enige verschil is dat ik voor het eerst in 1,5 week mijn haren heb gewassen.

Als je leeft op chips, koekjes, instant noodles en witte bolletjes, raakt je lijf van slag. Soms kan ik dagenlang niet poepen, soms zit ik de halve dag op het toilet. Het is teveel moeite om het afval uit mijn kamer naar de keuken te brengen en de muffe geur op mijn kamer is moeilijk weg te krijgen. Soms lukt het me een was in de machine te doen, maar heb ik geen energie om het op te hangen: nog maar een keer wassen dan. Ik ben vergeten wanneer ik voor het laatst mijn tanden heb gepoetst en het enige wat ik nog op mijn kamer heb is drop, dus daar moet mijn lichaam het mee doen als avondmaal.

Met soepstengels chocoladepasta uit de pot lepelen is een geslaagd maal omdat het meer dan één element bevat. In mijn afwasteiltje begint de schimmel zich op te stapelen en ik realiseer me altijd te laat dat ik mijn raam open moet zetten: de zuurstof in mijn kamer is al uren op. Als de wanhoop zich te hoog opstapelt, zoek ik ruzie met de mensen om me heen – ik schaam me voor mijn vieze depressie, maar wil wel aandacht. Ik weet niet meer hoe ik moet communiceren omdat ik al dagen in bed lig en al het contact met medemensen vermijd. Ik laat iedereen om me heen in de steek, wat de depressieve cirkel alleen maar versterkt en mijn hoofd draait het om: het is niet ik die de wereld in de steek laat, maar de wereld die mij in de steek laat!

En dan?

Een depressie is meer dan in bed liggen, somber zijn en/of niets voelen. Het is meer dan moeite met functioneren, geen energie kunnen opbrengen voor de plannen van je dagelijkse leven. Een depressie is lelijk en vies en gemeen en kan alles wat je lief is kapot maken. Soms is je energieniveau zo laag dat het een kwestie is van keuzes maken: douchen of tandenpoetsen? Een vriendin terug appen of een boterham maken voor jezelf?

Het is niet uit te leggen hoe het is als je ledematen honderden kilo’s wegen en alles bakken energie kost. Op de ergste dagen is mijn energie volledig verdwenen zodra ik ‘s ochtends op de rand van mijn bed zit. Het is alsof je de golf van zwartheid en vermoeidheid aan ziet komen en het is een gigantische strijd om dan nog aan een dag te beginnen. Liever terug naar bed; de enige twee vierkante meter op de wereld die op dat moment niet levensbedreigend voelt.

Hoe waardeloos woorden ook kunnen zijn, ik ga het toch schrijven: het kan echt beter worden en dat zál het ook. De beschrijving hierboven is er één van alle uitersten tegelijkertijd en het komt nog maar zelden voor dat echt niets me meer lukt. In mijn geval heeft medicatie een wereld van verschil gemaakt, zeker in combinatie met therapie. Waarom dan toch deze blog? Omdat het ontzettend belangrijk is om dit bespreekbaar te maken: schaamte maakt eenzaam, en eenzaamheid heeft nog nooit iemand gelukkig gemaakt. Aan iedereen die dit leest en een zucht van herkenning slaakt, wil ik zeggen: houd vol, houd vast. Je bent niet alleen.

Lees ook:

Kijk voor tips om om te gaan met psychische klachten ook eens op psyche.tips

lees meer