boot in storm

Omgaan met dissociatie bij PTSS

Dit artikel is geschreven door Charly. Zij maakte hierbij gebruik van haar eigen ervaringen met dissociatie.

Iedereen kent het wel. Je rijdt in de auto of fiets en ineens ben je een stuk verder dan gedacht. Je was met je hoofd helemaal niet bij de weg. Dit is een voorbeeld van een dissociatie. Ieder mens heeft wel eens een lichte dissociatie. Het wordt pas een belemmering op het moment dat het je hele leven gaat beïnvloeden, je altijd rekening moet houden met het feit dat het ieder moment van de dag kan gebeuren en het veel heftiger is even met je gedachten ergens anders zijn.

Dissociatie als afweermechanisme 

In mijn geval komt de dissociatie voort uit PTSS, een posttraumatische stressstoornis. Het is een reactie van mijn lichaam op een trigger die mijn herinnert aan het verleden, aan het trauma. Dissociatie heeft mij als klein kind gered, het heeft mij de situatie laten overleven. Alleen nu heb ik het niet meer nodig, mijn wereld is veilig. Alleen heb ik door omstandigheden nooit traumabehandeling aangekund en word ik nog vaak getriggerd, waardoor het afweermechanisme wordt geactiveerd.

Fases van dissociatie

Mijn dissociaties kent 5 fases:

fase 0: Aanwezig, ervaart controle. Kan alle activiteiten ondernemen.
fase 1: Gevoel hebben er te zijn, maar geen contact te kunnen maken. Het voelt als door een glazen wand heen kijken.
fase 2: Weg zijn. Geen contact kunnen maken, reageert wel op fysieke prikkels en geluid
fase 3: Weg zijn en bewegen. Stuipen en verkrampen. Geen contact kunnen maken, reageert niet meer op externe prikkels. Denkt in een andere omgeving te zijn en voelt zich ook zo, begint soms met braken.
fase 4: Weg zijn en uitschakelen. Bewusteloosheid.

Zoals je leest kan het nogal verschillen. In fase 2 kunnen anderen mij nog proberen eruit te halen door middel van iets koud in mijn nek leggen of door te knijpen in mijn handen. Vanaf fase 3 moet er gewacht worden totdat de herbeleving/dissociatie afneemt en ik weer langzaamaan bij kom. 

Signalen voorafgaand aan dissociatie

In de loop der tijd heb ik geleerd dat er signalen vooraf zijn. Mijn huishouden wordt bijvoorbeeld rommeliger en ik verlies sneller het overzicht. Weten dat ik naar een situatie van vroeger toega is een trigger, maar uitgeput zijn ook. Zo kwam ik uiteindelijk terecht in een situatie waarin ik dagelijks dissocieerde.

Behandeling: Draaikolk en het bootje

Omdat ik door mijn andere aandoening nooit stabiel genoeg ben geweest voor traumabehandeling, is mijn behandelaar toch gaan proberen mij op een andere manier te behandelen.

De trauma noemen we een draaikolk. Zodra ik in de draaikolk beland, ga ik kopje onder in de emoties. Dan heb ik twee wegen om eruit te kunnen:
1. Iemand helpt mij eruit via de bovenkant. Deze weg is vaak zwaar en lang, die vergt van mij vertrouwen dat het goed komt en dat ik het aan kan.
2. De andere weg is onderaan de draaikolk, dan ben ik helemaal naar beneden gesleurd door die emoties en vaak is dan enige manier die ik nog zie om eruit te kunnen door zelfdestructief gedrag te vertonen. 

Nu ga ik tijdens de sessies met mijn behandelaar voorzichtig in een bootje naar de rand van de draaikolk toe. Ik praat over de traumatische ervaringen en zodra we te dicht bij de rand komen en erin dreigen te vallen, varen we weg. Meestal door een balletje over te gooien en met mij te praten.

Naarmate we dit vaker doen, merk ik dat ik makkelijker over de ervaringen kan praten en nog belangrijker is dat ik inmiddels ook mijn emoties kan toelaten. De emoties die ik voelde tijdens de traumatische gebeurtenis. De emoties die mij altijd de draaikolk in gooiden en waar ik dus zo bang voor was.

Door middel van deze techniek heb ik een manier gevonden waardoor ik voorzichtig kan praten over mijn emoties, mijn emoties echt kan voelen, zonder er helemaal in te verdwijnen. Het resultaat is dat ik op tijd kan bellen voor hulp als ik thuis ben en een dissociatie voel opkomen. Dan kan iemand even een belletje met me overgooien of met me wandelen.

Het is geen gebruikelijke traumabehandeling, maar voor mij heeft het tot nu toe al veel geholpen in het verminderen van dissociatie en het accepteren dat ik dit nou eenmaal heb.
Ik kan nu vaker aangeven waar ik zit en de diepe dissociaties van fase 4 en 5  komen minder vaak voor, behalve als ik een duidelijke trigger heb gehad. Dan is de begeleiding die ik heb ook niet verbaasd en helpen ze mij er goed door heen.

Zo lang ik dit nog nodig heb ga ik het avontuur aan om met de boot naar de rand van de draaikolk te varen, te praten over de ervaringen en daarmee de draaikolk zo te maken dat ik er steeds dichterbij kan komen zonder kopje onder te gaan.

Lees de laatste blogs over dissociatie:
[castlist name=”dissociatie”]

Gerelateerde artikelen:

Deze site plaatst cookies. Als je doorgaat met je bezoek aan dsmmeisjes.nl ga je akkoord met ons cookiebeleid.