meisje dat bang is

Longread over angststoornissen: wat is een angststoornis en hoe kan je ermee omgaan?

“Ik ben niet gek!”

Angststoornissen; 1 op de 5 mensen heeft hier last van. 

Wellicht moet je dit als lezer eerst even laten bezinken? Ja, 1 op de 5 mensen heeft last van een angststoornis. Wanneer je bedenkt dat er zeventien miljoen mensen in Nederland wonen, dan kom je er na een simpele rekensom al snel achter dat bijna drieënhalf miljoen mensen in Nederland last hebben van deze ziekte. Ziekte? Ja, een angststoornis is een ziekte, een mentale ziekte. Vandaag neem ik jullie mee in de wereld van angststoornissen. 

Hoofdstuk 1: Wat heeft het hebben van een angststoornis voor mij betekend?

Nikki (23) heeft sinds haar vijftiende last van angststoornissen. Naar de supermarkt gaan was een tijd te veel voor haar. 

Mijn naam is Nikki, ik ben de schrijfster van deze longread en ik heb een angststoornis.

Overwonnen

“Ik heb sinds mijn vijftiende last van een angststoornis. Inmiddels ben ik bijna vierentwintig, dus ik heb ruim een derde van mijn leven last van mijn stoornis. Op dit moment beheerst angst en paniek mijn dagelijks leven niet meer zo zeer als het heeft gedaan, maar daar vertel ik jullie in hoofdstuk drie meer over. Het hebben van een angststoornis heeft voor mij veel betekend. In dit hoofdstuk neem ik je mee in een leven dat is beheerst en beïnvloed door angst. 

Niet naar de supermarkt durven, niet uit eten durven gaan, niet ver van huis willen zijn, niet kunnen werken, geen examen durven maken, geen toetsen durven maken in klassikaal verband, niet naar de bioscoop durven gaan…

Bovenstaande angsten heb ik in de afgelopen zevenenhalf jaar overwonnen. Het lijken kleine dingen, maar voor mij zijn het echte overwinningen. Ik kan veel weer doen en de meeste uitjes vind ik ook nog eens ontzettend leuk, maar mijn angststoornis is nog niet verdwenen. 

Niet overwonnen

Angst en paniek spelen nog steeds een rol in mijn leven. Mijn angst zit vooral in het behouden van de controle. Ik ga jullie in het volgende deel van dit hoofdstuk vertellen over de dingen die ik nog steeds niet kan of die ik nog niet heb durven aangaan. 

Als kind ging ik met mijn ouders en grootouders bijna ieder jaar op vakantie met de auto naar Italië. Lange tijd, door de scheiding van mijn ouders, door het overlijden van mijn grootouders en door het ontbreken van financiële middelen, heb ik jaren gekend dat ik helemaal niet op vakantie kon. Nu ik samenwoon en wij het financieel prima hebben, zou ik in principe weer op vakantie kunnen. Door mijn angst om ver van huis te zijn, ga ik niet meer op vakantie naar het buitenland. Ook mijn angst voor vliegen of het reizen met de bus of de trein houdt mij tegen. In 2018 zijn mijn vriend en ik voor het eerst een weekendje op vakantie geweest in Nederland. 

Dit vond ik onwijs spannend, maar ik heb ook uitzonderlijk genoten van de omgeving en het vakantiegevoel. Wanneer mijn vriend op vakantie naar het buitenland gaat, dan blijf ik thuis. Ik zou het ontzettend leuk vinden om een keer met hem op reis te gaan. Het liefst zou ik hem de plekken in Italië willen laten zien waar ik met mijn familie ben geweest. Daarnaast gaat hij ieder jaar skiën en het lijkt me fantastisch om een keer mee te gaan. Ik zou niets liever willen dan de stap zetten, maar ik ben daar nog niet klaar voor.

Aangezien ik, zoals gezegd, niet met de trein reis, kom ik met de auto naar de Hogeschool van Amsterdam. Uiteraard heeft reizen met de auto veel voordelen. Ik ben in principe sneller op school, ik heb weinig last van andere reizigers en ik heb ook geen last van vertraging of vervelende gebeurtenissen op het spoor. Veel mensen zien het reizen met de auto als een luxe en dat is het natuurlijk ook, maar deze mensen bedenken zich niet dat ik in principe geen keus heb. Daarnaast heb ik deze auto zelf gekocht, moet ik iedere week minimaal één keer tanken en werk ik iedere dag na school, soms in de weekenden en iedere zomervakantie, zodat ik toch nog spaargeld aan de kant kan zetten. Aan het reizen met de auto zitten veel voordelen, maar ik zou het heerlijk vinden wanneer ik met gemak in de trein kan stappen. 

Mijn angststoornis heeft er dus voor gezorgd dat ik veel dingen mis of heb gemist in mijn leven, maar ik heb ook veel dingen geleerd. Wanneer ik een van mijn angsten heb overwonnen, ben ik ontzettend gelukkig en kan ik echt genieten van deze kleine overwinning. Het hebben van een angststoornis heeft voor mij veel betekend, voornamelijk negatief, maar ik ben trots op hetgeen ik heb bereikt en ik hoop uiteindelijk dat mijn angsten alleen nog maar een rol in mijn verleden spelen.” 

Het krijgen van een paniekaanval bouwt zich langzaam op. In de onderstaande afbeelding wordt aangegeven hoe je gedachten en lichaam zich voorbereiden op een paniekaanval

Hoofdstuk 2: Wat is een angststoornis? 

“De angst gaat een eigen leven leiden.” 

Reële en irreële angsten 

Iedereen is wel ergens bang voor. De een gruwelt van een spin, terwijl de ander bang is voor grote hoogtes. Angst is in principe heel normaal en eigenlijk ook een goede emotie. Angst zorgt er namelijk voor dat je alert en waakzaam bent in gevaarlijke situaties, daarnaast weerhoudt het ons onverstandige dingen te doen. Door angst maakt je lichaam zich klaar om te reageren op een situatie. Bij het voelen van angst is de reactie van je lichaam over het algemeen vluchten. Er is een verschil tussen reële angst en irreële angst. Een reële angst is het krijgen van een haaienbeet tijdens het zwemmen in een zee vol haaien. Een irreële angst zou in dat geval zijn dat je in een zwembad ligt en bang bent dat je wordt gebeten door een haai. Deze scheidingslijn is uiteraard minder zwart-wit dan ik nu doe voorkomen, maar het verschil tussen reële angsten en irreële angsten wordt op deze manier wel haarscherp duidelijk. 

Wat is een angststoornis?

Wanneer je angstig bent, stijgt je bloeddruk. De spieren in je lichaam spannen zich aan en je hart begint sneller te kloppen. Iedereen heeft dit wel eens meegemaakt. Wanneer iemand je laat schrikken, krijg je ook te maken met deze lichamelijke reacties. 

Iedereen is dus wel eens bang of angstig, maar niet iedereen heeft een angststoornis. Zojuist heb ik verteld over reële en irreële angsten. Beide soorten zijn in principe tijdelijk. Volgens thuisarts.nl en PsyQ is de angst bij een angststoornis niet tijdelijk. Zij geven aan dat een angststoornis een mentale ziekte is, die wordt gekenmerkt door angstaanvallen. Bij deze stoornis kan gesproken worden van angst die lang duurt of van uitzonderlijke angst. Deze angst is zelfs zo uitzonderlijk dat het niet meer in verhouding staat tot het werkelijke gevaar, de angst staat niet meer in verhouding tot hetgeen je bang voor bent. Bij een angststoornis is er vaak sprake van angst voor dingen of situaties die rationeel gezien helemaal niet eng zijn. Het gaat vaak om ongevaarlijke alledaagse dingen of situaties, maar deze worden vaak wel vermeden door de persoon in kwestie. Vermijdingsgedrag is een kenmerk van het hebben van een angststoornis. De angst gaat een eigen leven leiden, want mensen vermijden steeds meer. Wanneer iemand lijdt onder de angst, de angsten die je hebt niet rationeel zijn en wanneer er sprake is van een beperking wat betreft het functioneren in het dagelijks leven, dan heb je waarschijnlijk te maken met een angststoornis

1 op de 5 mensen in Nederland heeft een angststoornis of heeft te maken gehad met een angststoornis. Er wonen om en nabij zeventien miljoen mensen in Nederland. Met een simpele rekensom komen we al gauw op bijna drieënhalf miljoen mensen in Nederland die kampen met een angststoornis

Paniekaanvallen 

Een angststoornis gaat vaak gepaard met paniekaanvallen. Tijdens een paniekaanval word je als het ware overvallen door hevige angsten. Een paniekaanval wordt ervaren als een heftige gebeurtenis door de persoon in kwestie. Vaak zijn mensen die te maken hebben met paniekaanvallen ontzettend bang om zo’n aanval nog eens te krijgen. Dat brengt mij terug bij het vermijdingsgedrag. Wanneer iemand een paniekaanval heeft gehad in een bepaalde situatie, dan wordt deze situatie daarna hoogstwaarschijnlijk vermeden. De persoon met de angststoornis koppelt het krijgen van de paniekaanval namelijk aan de situatie. Een paniekaanval kan op verschillende manieren ervaren worden, maar veelvoorkomende symptomen zijn hartkloppingen, vrees om gek te worden, zweten en een drukkend gevoel op de borst. Vaak heeft diegene het idee dat er iemand op het bovenlijf is gaan zitten.  

Ontstaan

Een angststoornis ontstaat niet van de een op de andere dag. Een angststoornis sluipt in je leven voor je er erg in hebt. Er zijn verschillende, mogelijke oorzaken voor het ontstaan van een angststoornis bij iemand. Omgevingsfactoren kunnen een rol spelen bij het ontwikkelen van een angststoornis

De angsten die een ouder bijvoorbeeld heeft, kunnen later door het kind overgenomen worden. De stoornis kan in dat geval ook erfelijk bepaald zijn. In dat geval heb je aanleg om een angststoornis te krijgen. Het ontwikkelen van een stoornis kan ook komen door het ervaren van een traumatische gebeurtenis, zoals een mishandeling of een ernstig ongeluk. Jongeren krijgen de laatste jaren steeds vaker een angststoornis door perfectionisme en door de druk om te presteren die zij ervaren vanuit hun omgeving of vanuit henzelf. 

Soorten angststoornissen 

Het begrip angststoornis is een overkoepelende term voor verschillende soorten. Ik zal nu een aantal soorten de revue laten passeren. 

  • Bij een dwangstoornis herhaalt een persoon geregeld dezelfde handeling. Iemand met dwanggedachten denkt vaak dat er iets heel vervelend zal gebeuren wanneer zij een bepaalde handeling niet doen. 
  • Een andere stoornis is de gegeneraliseerde angststoornis. Deze stoornis wordt ook wel piekerstoornis genoemd. Iemand met deze stoornis maakt zich buitengewoon druk over de alledaagse dingen in het leven en piekert hier voortdurend over. 
  • Daarnaast valt hypochondrie onder de term. Iemand met hypochondrie heeft een uitzonderlijke angst om ziek te zijn of te worden. 
  • Ten slotte bestaat er ook nog een afzonderlijke paniekstoornis. Iemand met een paniekstoornis heeft last van paniekaanvallen. Eerder heb je al gelezen over paniekaanvallen.

Het komt vaak voor dat iemand lijdt onder verschillende vormen van een angststoornis. Iemand kan bijvoorbeeld last hebben van een gegeneraliseerde angststoornis en van een paniekstoornis.

Omgaan met angst 

Het krijgen van een angststoornis is iets waar je als persoon niet zo zeer iets aan kunt doen. Een stoornis overkomt je. Er zijn wel een aantal dingen die je kunt doen om met de angsten die je hebt om te gaan of dingen die je kunt doen om jezelf beter te laten voelen. Het is voor mensen heel belangrijk om te ontspannen, maar wanneer je een angststoornis hebt, is dit extra belangrijk. Daarnaast is het van belang, hoe moeilijk dat ook is, om geen dingen te gaan vermijden. Wanneer je dingen gaat vermijden, wordt de brug om het later toch weer te gaan doen zeer groot. Verder is slaap en goed eten van belang. Op deze manier blijf je lichamelijk gezond en door voldoende slaap komt je hoofd tot rust. Tenslotte raad ik je aan om altijd te blijven praten met mensen die je vertrouwt. Praten lucht op.

Ik heb in dit hoofdstuk duidelijk proberen te maken wat een angststoornis inhoudt. In de volgende video van PsyQ wordt door middel van beeld uitgelegd wat een angststoornis is en hoe je een angststoornis kunt laten behandelen. 

Hoofdstuk 3: Hoe is mijn eigen angststoornis ontstaan?

“Achteraf weet ik dat deze paniekaanval niet uit de lucht kwam vallen, want ik had al jaren veel van mezelf gevraagd.”

Het begin 

“Toen ik klein was, werd er bij mij een extreem slecht gehoor geconstateerd. Ik kon lange tijd niet horen. Ik was een lastige peuter en ik luisterde niet. Mijn moeder bracht me naar de dokter en zij gaf aan dat ze het idee had dat ik mijn vader en haar gewoon niet kon horen. 
De dokter veegde dit van tafel en onderzocht mij niet. Na een bezoek aan een andere dokter bleken de holtes in mijn hoofd verstopt te zitten. Ik kon mijn ouders inderdaad niet horen. 

Ik werd geopereerd, maar het kwaad was in principe al geschied. Ik had een deel van mijn opvoeding gemist. Ik werd vervelend op school en ik was onaardig tegen andere kinderen. Uiteindelijk werd ik in groep drie naar speciaal onderwijs gestuurd. 
Leraren en mijn ouders merkten dat ik niet op deze school hoorde en ik werd teruggezet naar een school voor speciaal onderwijs voor kinderen met leerproblemen in plaats van met gedragsproblemen. 

Aangezien ik zelf een leerachterstand had opgelopen van meer dan een jaar was het eigenlijk meer dan vanzelfsprekend dat ik naar het praktijkonderwijs zou gaan. Uiteraard was dit geen probleem geweest, maar leraren hadden het idee dat ik meer kon. Het was ongebruikelijk bij mij op school, maar ik mocht de eindtoets maken. Het resultaat was dat ik in principe naar de mavo kon. 

School

Na groep acht koos ik voor een reguliere middelbare school. Ik kreeg les op mavo- en havo-niveau. Wat betreft cijfers ging het ontzettend goed met mij dat eerste jaar. Ik vond school en het leren leuk, maar ik werd wel ontzettend gepest. Kinderen van mijn oude basisschool herkenden mij en door mijn verleden was ik al snel de zwakke schakel in de klas. Ik had veel verdriet, ik kon moeilijk eten en ik ging met tegenzin naar school. Ik telde de dagen af tot de zomervakantie. 

Uiteindelijk kwam mijn redding. De leerlingen met de beste cijfers mochten in de tweede klas de overstap maken naar havo- en vwo-niveau. Ik was een van die leerlingen. Ik was ontzettend trots, maar snel daarna kwam het inzicht dat er nu heel veel van mij werd verwacht. Ik verwachtte vooral veel van mijzelf. Ik wilde mijn verleden goed maken.

Ik werkte keihard en ik voelde me ontzettend op mijn plek in mijn nieuwe klas. Ik voelde me eindelijk een ‘normale’ tiener. Althans dat dacht ik. Ik merkte dat ik ontzettend hard werkte voor goede cijfers en ik merkte niet dat ik het vooral deed om andere mensen blij te maken, terwijl andere mensen dit helemaal niet van mij verwachtten. 
In het tweede jaar had ik zo hard gewerkt, dat ik naar het vwo mocht. Ik was ontzettend trots en ik vond dat ik ontzettend veel bereikt had, maar ik voelde ook de druk. 

In de bovenbouw ging het de verkeerde kant op. Ik werd ontzettend zenuwachtig voordat ik toetsen ging maken en ik merkte niet dat ik mijzelf behoorlijk onder druk zette door te proberen uitzonderlijk te presteren. Het vwo was eigenlijk te lastig voor mij en wanneer ik niet op school zat, was ik alleen maar bezig met leren en studeren. Ik vond het extreem belangrijk om op tijd te komen, nooit uit de klas gestuurd te worden en de mooiste cijfers te halen. Ik wilde de jaren uit mijn verleden goed maken en de perfecte dochter zijn. 
Ik ging niet uit en als ik naar vrienden ging, dan zorgde ik ervoor dat ik altijd tien minuten vroeger thuis was dan moest. Ik nam daarnaast verantwoordelijkheid voor al mijn vrienden en ik werd uitzonderlijk beschermend tegenover hen. Ik bracht iedereen thuis en ik zorgde ervoor dat iedereen veilig was en het naar zijn of haar zin had.

Eerste paniekaanval

Ik raakte steeds verder verwijderd van mezelf en achteraf weet ik dat ik bezig was mezelf ontzettend ziek te maken. Mijn eerste paniekaanval kreeg ik toen ik ‘s avonds mijn beste vriendin had uitgezwaaid. We hadden afgesproken bij vrienden dicht bij mij in de buurt, dus ze vond het niet goed dat ik haar thuis zou brengen. Dat was voor mij namelijk ontzettend omrijden en ze reed tenslotte met een andere vriend mee. Ze had me beloofd een berichtje te sturen, maar ze had nog even met onze vriend gepraat op haar oprit, dus haar berichtje kwam betrekkelijk laat. Aangezien ik precies wist hoe laat ze thuis zou komen, had ik direct het gevoel dat er iets mis was toen ze me geen berichtje stuurde. Beelden van haar en onze vriend in de greppel schoten door mijn hoofd en dat zou mijn schuld zijn, want ik had niet goed voor haar gezorgd. Ik kreeg het heet en ik had het idee dat ik geen controle meer had over mijn lichaam. Mijn handen begonnen te tintelen en ik had het gevoel dat er iemand op mijn borst was gaan zitten. Ik sprong uit mijn bed en ik was buiten zinnen. Ik kon niet stoppen met huilen en ijsberen. Uiteindelijk voelde ik mijn paniek afnemen. Ik voelde me leeg van binnen en ik was ontzettend moe. Met moeite ben ik in slaap gevallen met mijn telefoon op mijn borst. De volgende ochtend was ik ontzettend in de war. Ik wist niet wat een paniekaanval was en ik dacht gewoon dat ik ontzettend geschrokken was. Achteraf weet ik dat deze paniekaanval niet uit de lucht kwam vallen, want ik had al jaren veel van mezelf gevraagd. De zorg om mijn vrienden was voor mij blijkbaar de druppel die de emmer deed overlopen. 

Maanden gingen voorbij zonder dat ik een paniekaanval kreeg, maar al snel kreeg ik aanvallen om ieder klein dingetje. Ik durfde niet meer in de lift. Ik was doodsbang tijdens het maken van toetsen en ik durfde niet meer ver van huis te reizen. Ik kreeg niet alleen paniekaanvallen, maar ik was ook boos. Waarom overkwam dit mij, net nu ik zo gelukkig was? 

De maat was vol

Tijdens de examens ging het volledig mis. Mijn examens halen was mijn levensdoel geworden. Als ik dit niet zou halen, dan had ik gefaald en dan had ik niet voldaan aan de verwachtingen. Ik zou iedereen in mijn omgeving teleurstellen. Ik kon mijn examens niet goed maken. Ik was alleen maar aan het huilen en ik vertoonde vluchtgedrag. Door mijn paniek heb ik het de eerste keer helaas niet gehaald. In de zomer kwam ik tot rust. Ik durfde nog steeds niet veel. Zelfs naar de supermarkt gaan, was een uitdaging.

Ik ging terug naar mijn middelbare school. Ik was gezakt en uiteindelijk bleek dit alleen maar beter voor mij te zijn. Al mijn vrienden waren wel geslaagd en ik moest zelfstandiger worden. Dat jaar ging beter en paniekaanvallen had ik dat jaar vrijwel niet. Achteraf bleek dit te komen door mijn vermijdingsgedrag. 
Ik had ook geen kans om paniekaanvallen te krijgen, want ik deed niks buiten school en na mijn examens waren normale toetsen niet meer zo eng. Tijdens mijn examens ging het weer volledig mis. Ik kreeg tijdens de eerste toets extreme paniekaanvallen. Mijn moeder heeft me gedwongen om te blijven zitten, ik kreeg medicijnen en ik zat weer in een apart lokaal met een docent. Na de examens was ik ontzettend uitgeput en afgevallen. Uiteindelijk heb ik het ruim gehaald, maar gelukkig was ik niet. Ik had verwacht dat ik me geweldig zou voelen en dat ik ontzettend trots op mezelf zou zijn, maar dat was ik niet. Uiteindelijk kwam die trots wel. Ik had ontzettend veel zin om naar de universiteit te gaan. 

Op de universiteit ging alles goed. Ik haalde prima cijfers, maar de treinreis bleek uiteindelijk een probleem te worden. Aangezien ik niet zelf kon bepalen wanneer ik de trein kon verlaten, kreeg ik opnieuw heftige paniekaanvallen. Ik durfde de trein niet meer in en uiteindelijk bleef ik ziek thuis. 

Achteraf is het dus niet moeilijk te bedenken hoe mijn angststoornis is ontstaan. Mijn perfectionisme en de druk om te presteren zijn mij destijds teveel geworden.”

Het gevoel dat ik en bijna drieënhalf miljoen andere Nederlanders ervaren, is moeilijk te beschrijven. In de volgende video van de NOS proberen twee jongeren met een angststoornis, Nala en Mette, een zo goed mogelijk beeld te schetsen van het gevoel dat je hebt en de lichamelijke reacties die je krijgt tijdens een paniekaanval

Hoofdstuk 4: Wat heb ik gedaan om aan mijn angststoornis te werken?

“Het kan iedereen overkomen. Een angststoornis kijkt niet naar sekse, afkomst, milieu of inkomen.”

Eerste stappen

“Nu ik ziek thuis zat, werd ik figuurlijk gezien gedwongen om aan mezelf te gaan werken. Ik heb in totaal twee jaar niet gestudeerd. In die tijd zat ik in intensieve therapie en leerde ik mezelf beter kennen. Ik ging al die jaren niet voor mijn eigen geluk en ik deed veel om anderen gelukkig te maken. Achteraf is het pijnlijk wanneer ik bedenk dat ik mijn ouders en mijn omgeving helemaal niet gelukkig maakte. Iedereen maakte zich eigenlijk alleen maar zorgen en het interesseerde mensen eigenlijk helemaal niet dat ik vwo deed. Uiteraard is dit ook logisch, want het is helemaal niet belangrijk welk niveau je doet op school. Het is belangrijk dat je gelukkig en gezond bent, dat je fatsoenlijke normen en waarden hebt en dat je vriendelijk bent voor je medemens. Door de therapie die ik volgde, durfde ik weer meer te doen. De supermarkt was gelukkig al snel geen probleem meer, maar voor andere dingen moest ik echt babystapjes nemen. Daarnaast accepteerde ik ook steeds meer dat ik niet de enige was. Het kan iedereen overkomen. Een angststoornis kijkt niet naar sekse, afkomst, milieu of inkomen. 

Grote steun

Mijn moeder, mijn beste vriendin en uiteindelijk mijn vriend zijn in deze periode een grote steun geweest. Mijn grootouders woonden in deze periode ongeveer drie kwartier rijden bij ons vandaan, dat was voor mij een behoorlijk stuk. Mijn moeder en ik spraken altijd af dat ik mocht aangeven wanneer ik me niet meer prettig voelde, dan zouden we direct naar huis gaan. Tripjes met mijn beste vriendin of vriend verliepen op dezelfde manier.Op een gegeven moment hoefde ik dit niet meer met hen af te spreken, want het werd al snel duidelijk dat het vertrouwde gevoel terugkwam als ik iets vaker deed. De eerste keren zat ik heel hoog in mijn emotie, maar na een aantal keer stapte ik net zo gemakkelijk in de auto als vroeger. 

Medicijnen

Naast therapie kreeg ik ook medicijnen. Deze medicijnen hebben mij op veel momenten vaak dat laatste zetje gegeven om iets te gaan ondernemen, maar achteraf had ik mij eerst goed moeten inlezen over de bijwerkingen. Mijn ervaring leert dat het ontzettend lastig is om van de medicijnen af te komen. Soms vergeet ik ‘s avonds een capsule in te nemen. Wanneer dit gebeurt, word ik de volgende dag ontzettend duizelig, zie ik soms dubbel en hoor ik een suis in mijn oren. Ik weet dat ik een paar jaar terug vrijwel geen keuze had dan medicijnen te gaan slikken, want ik zat al te diep in de stoornis verwikkeld om het zonder dit hulpmiddel te doen. Aanraden doe ik het zeker niet. 

Hoe nu verder

Nu, vijf jaar later, studeer ik aan de Hogeschool van Amsterdam. De universiteit is helemaal niks voor mij. Ik ben erg gelukkig op het HBO. Soms vragen mensen, voornamelijk jongeren, waarom ik niet naar de universiteit ben gegaan. Vroeger zou ik van deze vraag totaal in de war zijn geraakt, want blijkbaar werd er van mij verwacht dat ik naar de universiteit zou gaan na mijn vwo. Nu kan ik deze vraag heel makkelijk beantwoorden. Wanneer ik jongeren vertel dat ik niet gelukkig werd van de universiteit en dat ik nu wel blij ben met mijn opleiding, dan zie ik ze even twijfelen. Vaak wordt er daarna dan ook geknikt. Ik maak me zorgen, want jongeren voelen zich tegenwoordig zo verplicht om te presteren. 

Ik kan gelukkig weer veel. Ik durf in Nederland op vakantie te gaan wanneer we met de auto reizen en ik kan uit eten met mensen die ik goed ken. Langzaam leer ik steeds beter dat ik dingen moet doen, omdat ze mij gelukkig maken en niet omdat ik denk dat anderen er gelukkig van worden. Ik vind het maken van toetsen nog steeds spannend, maar ik probeer er luchtiger over te denken. Tentamens maak ik gewoon klassikaal. Het is nog niet gebeurd dat ik in paniek ben weggelopen. Ik heb leren omgaan met mijn paniek en ik kan mezelf negen van de tien keer tot rust brengen. Er zijn ontzettend veel dingen die ik weer kan. Ik reis met de auto naar school, want ik durf nog steeds niet met de trein. Daarnaast stap ik niet in een vliegtuig. Ik ben erachter gekomen dat ik geen gebruik maak van liften, bussen, treinen en vliegtuigen, omdat ik het ontzettend eng vind om de controle af te geven aan een ander of aan een apparaat. Verre reizen met de auto maak ik ook (nog) niet. Voor nu vind ik dat prima. Ik kan veel dingen weer doen. Wanneer mijn vriend op vakantie gaat, blijf ik thuis en zorg ik dat ik met mijn eigen leven bezig ben. Ik heb na jaren het gevoel dat ik eindelijk de controle heb over mijn eigen leven en dat ik gelukkig kan zijn met de dingen die ik heb en die ik kan. 

Ik vind het nog steeds fijn wanneer mensen trots op mij zijn, maar wel om de juiste redenen. Het belangrijkst vind ik dat ik nu trots kan zijn op mezelf. 

Heb jij last van een angststoornis en wil je leren hoe je kunt omgaan met deze stoornis? Neem dan contact op met jouw huisarts of lees meer op de website van de GGZ. 

Hoofdstuk 5: Hoe ga ik om met mijn omgeving die mijn angststoornis niet begrijpt? 

“Wist ik maar waar ik zo bang voor ben, dan was het probleem waarschijnlijk vrij snel opgelost.”

Begrip

De angsten die iemand met een angststoornis heeft, zijn moeilijk te verklaren. Zoals ik al eerder heb aangegeven zijn de angsten van iemand met een angststoornis vrijwel altijd angsten die niet meer in verhouding staan tot de paniek die gevoeld wordt. Het zijn over het algemeen angsten voor ongevaarlijke dingen of situaties. Het is dan ook niet zo gek dat iemand die geen last heeft van een angststoornis zich maar moeilijk in de situatie kan inleven. Ik heb veel respect voor mensen die moeite hebben om zich te verplaatsen in iemand met een angststoornis, maar die de persoon wel steunen en helpen. Ik heb veel mensen in mijn leven en in mijn leven gehad die hier ontzettend hun best voor deden. Wanneer ik zelf niet bang ben en geen paniekaanval heb, dan vind ik het ook maar moeilijk voor te stellen waar ik nu toch zo bang voor ben. Mensen vragen mij geregeld waar ik bang voor ben, maar hier heb ik helaas geen eenduidig antwoord op. Wist ik maar waar ik zo bang voor ben, dan was het probleem waarschijnlijk vrij snel opgelost. 

Onbegrip

Helaas was niet iedereen even begripvol. Uiteraard kan ik nu zeggen dat het ook iets positiefs heeft, want dan weet je wel wie je echte vrienden zijn en wie er echt voor je klaar staan, maar eerlijk gezegd is het natuurlijk onwijs rot wanneer je mensen verliest door iets waar je zelf eigenlijk ook niks aan kunt doen. Ik heb gelukkig niet veel  mensen in mijn leven gekend die geen begrip hebben of hadden voor mijn angststoornis. Een voormalige vriend die ik vroeg om geruststelling tijdens een treinrit gaf aan dat hij pas weer met mij wilde praten wanneer ik normaal deed. Een familielid gaf aan dat hij vond dat ik mij aan het aanstellen was en dat ik niet moest doen alsof ik gek was. 

Wellicht is het rigoureus, maar ik heb er uiteindelijk voor gekozen om die mensen, de mensen die geen begrip kunnen opbrengen voor mijn situatie, niet meer in mijn leven toe te laten. Ik merkte dat de negatieve energie die het mij kostte om met deze mensen om te blijven gaan van invloed was op mijn mentale toestand. 
Ik had het al ontzettend moeilijk om zelf te accepteren dat ik een angststoornis had, laat staan dat ik om kon gaan met mensen die helemaal geen begrip voor mij hadden en die vonden dat ik mij alleen maar aan het aanstellen was. 

Positieve energie

Ik ben niet boos op deze mensen, althans niet meer. Het moet voor hen ook moeilijk zijn geweest om het beeld dat zij eerst van mij hadden aan te moeten passen. Ik vond dit zelf namelijk ook erg zwaar. Bepaalde dingen wilde ik ontzettend graag, maar kreeg ik gewoon niet voor elkaar op dat moment. Ik was ontzettend gefrustreerd en ik kon ook heel vervelend of boos zijn. Ik merk dat ik nog steeds heel blij ben met het feit dat ik gekozen heb om bepaalde mensen niet meer in mijn leven toe te laten. Tuurlijk heb ik ook mijn moeilijke momenten en mis ik hen af en toe, maar ik merk dat ik gebaat ben bij de positieve energie die de mensen met wie ik nog wel graag omga mij geven. 

Ken je iemand met een angststoornis en vind je het moeilijk om hier mee om te gaan? Bezoek dan eens de pagina van Indigo. Deze organisatie biedt hulp aan vrienden en familie van iemand met psychische problemen. 

Hoofdstuk 6: Hoe kunnen mensen in de omgeving helpen? 

“Laat iemand met een angststoornis niet vallen.”

Tips 

Ik heb in mijn omgeving veel mensen die zich maar moeilijk voor kunnen stellen waar ik nu toch zo bang voor ben, maar die heel hard hun best doen om mij te steunen en te helpen. Ik heb een aantal tips op een rij gezet voor de familie, vrienden en partners van mensen met een angststoornis.

Begrip

Onthoud dat je de angsten van degene met de angststoornis echt niet, volledig, hoeft te begrijpen om begrip op te brengen. Je kunt iemand ook steunen en helpen zonder dat je helemaal begrijpt wat diegene doormaakt. Stel gerust vragen en luister. Vraag bijvoorbeeld wat diegene nu voelt of vraag hoe je diegene kunt helpen. Neem de angsten die iemand heeft wel serieus en veroordeel of beoordeel diegene niet. De angsten zijn wellicht irreëel voor jou, maar voor degene met de angststoornis zijn deze angsten wel echt. Wanneer je dit niet serieus neemt, kan dat het vertrouwen tussen jullie ontzettend aantasten.  

Stel gerust

Probeer de angst niet weg te praten of te zeggen dat het wel goed komt. Voor iemand met een angststoornis is dit heel vervelend om te horen, zeker wanneer diegene een paniekaanval heeft. Degene met de angst kan op dat moment namelijk niet helder denken en heeft helemaal niet het idee dat het goed komt. Je kunt wel aangeven dat je het heel vervelend voor de ander vindt en dat je meeleeft met zijn of haar situatie. 

Afleiding

Het kan lastig zijn, maar probeer niet mee te gaan in de angst van de ander. Zeg niet dat het niets voorstelt, maar blijf wel rustig. Meehuilen, boos worden of zelf een beetje in paniek raken heeft geen zin, dan raakt de ander alleen maar meer van slag en dat verergert de situatie. Afleiding helpt wel. Probeer op een rustige manier te praten over andere dingen, dingen die jullie bijvoorbeeld gemeen hebben of vraag de ander een verhaal te vertellen over iets leuks of over zijn of haar dag. 

Vertrouwen

Geef de persoon in kwestie vertrouwen. Iemand met een angststoornis kan zich schamen voor de stoornis, maar kan bijvoorbeeld ook schuldgevoelens hebben over het afzeggen van een afspraak of het ‘verpesten’ van een leuke dag. Stel die persoon gerust en geef aan dat het niet zijn of haar schuld is. Zet de ander niet onder druk om iets toch te gaan doen, dat kan averechts werken. 

Deel jouw eigen gevoel

Laat iemand met een angststoornis niet vallen. Het is heel vervelend dat iemand in jouw omgeving angsten heeft, maar bedenk dat het altijd het vervelendst is voor degene die de angsten heeft. Probeer ook jouw eigen gevoel te uiten en te zeggen dat je het af en toe moeilijk hebt, de persoon met de angststoornis begrijpt dit gerust. 

Denk ook aan jezelf  

Blijf vooral ook aan je eigen gezondheid denken. Het is helemaal niet makkelijk om om te gaan met iemand met een angststoornis. Ieder mens is anders, dus ook ieder mens met een angststoornis is anders. De een vindt het fijn wanneer hij of zij omhelst wordt, terwijl de ander juist wil dat je afstand houdt. Blijf energie steken in degene met de angststoornis, maar denk ook aan jezelf.

Wil jij beter om leren gaan met iemand die een angststoornis heeft? De Angst, Dwang en Fobie stichting geeft cursussen aan families en andere betrokkenen. Kijk voor meer informatie op hun website

Hoofdstuk 7: crossmediale content

In de afgelopen zes hoofdstukken heb je meer kunnen lezen over angststoornissen. Je weet nu onder andere wat het hebben van een angststoornis voor mij heeft betekend en hoe deze is ontstaan en je weet nu wat een angststoornis überhaupt inhoudt. Als je meer wilt lezen over angststoornissen, dan heb ik in dit laatste hoofdstuk een aantal blogs voor je op een rij gezet:

‘Samen Sterk zonder Stigma’ geeft aan te werken aan een samenleving waarin psychische problemen bespreekbaar worden gemaakt. Op ‘Samen Sterk zonder Stigma’ worden blogs geplaatst van mensen met psychische problemen en blogs van mensen die werken met mensen met psychische problemen. 

Op ‘Justliveblog’ schrijven verschillende vrouwen en één man. Het team is divers en de onderwerpen zijn uiteenlopend. Er wordt geschreven over reizen en beauty, maar ook over een bepaalde mindset en gezondheid, want de meeste mensen die voor ‘Justliveblog’ schrijven hebben een ziekte. Hun ziektes variëren van migraine, de ziekte van Crohn, reuma en angststoornissen. Hier kan je dus ook lezen over ervaringen van anderen. 

Op deze blog staan verschillende verhalen van mensen met verschillende angststoornissen. De laatste blog is een tijd geleden geplaatst, maar dat maakt het niet minder interessant om deze persoonlijke verhalen te lezen. Zo is er onder andere een verhaal van iemand met hypochondrie en een verhaal van iemand met pleinvrees, agorafobie

PsyQ biedt psychotherapie en cognitieve gedragstherapie aan. Daarnaast zijn er nog andere behandelmogelijkheden. Ook vind je op deze site online behandelingen en een zelftest. Verschillende mensen met verschillende problematieken delen hun verhalen op de blog van PsyQ waar jij er meer over kunt lezen. 

‘Mentaal Beter’ heeft praktijken door heel het land voor behandelingen van volwassenen. Op de site van ‘Mentaal Beter’ vind je meer informatie over verschillende stoornissen en psychische problemen, maar ook verhalen met ervaringen van mensen met diverse problematieken. 

Tot slot kan iedereen op deze site – dsmmeisjes.nl – meeschrijven over zijn of haar psychische klachten en dus ook over angst. Daarnaast is er achtergrondinformatie te vinden in de kennisbank.

Lees de laatste blogs op dsmmeisjes over angst:


Gerelateerde artikelen:

Deze site plaatst cookies. Als je doorgaat met je bezoek aan dsmmeisjes.nl ga je akkoord met ons cookiebeleid.