Ik ben slechts deel van het geheel

In mijn vorige blog maakte ik onderscheid tussen twee soorten dissociatie; de dissociatie van alledag, waar ik in die blog over schreef en de dissociatie die te maken heeft met de ‘delen’ (ook wel alters genoemd, maar daarover later meer). Over de tweede soort ga ik proberen in deze blog meer te vertellen. Ik vind het best spannend om erover te schrijven, maar het helpt me wel om mezelf beter te leren begrijpen. Dus schroom vooral niet als je na het lezen (of vóór het lezen) nog vragen hebt. Ik beantwoord ze graag in de reacties of eventueel in een nieuwe blog.

Wat zijn delen of alters?

Wanneer ik het over delen heb, heb ik het over dissociatieve delen zoals deze voorkomen bij DIS en DSNAO. De term “alters” wordt ook vaak gebruikt, maar ik voel me persoonlijk niet zo fijn bij die term; ik noem het liever delen. Delen ontstaan wanneer iemand niet in staat is om een coherent beeld van ‘zelf’ te ontwikkelen. Mensen ontwikkelen dit zo rond hun 7e à 9e levensjaar. Wanneer er vóór die leeftijd iets verstoord raakt in de ontwikkeling, bijvoorbeeld door trauma, kan het zijn dat verschillende delen van ‘het zelf’ op een andere manier worden opgeslagen. Dit is even een hele simpele uitleg, maar in feite is het een heel complex proces (en ben ik geen arts, therapeut of wetenschapper, dus ik ken ook niet alle ins en outs).

Ik ben me pas sinds kort bewust van mijn delen. Ruim twee jaar geleden begon ik bij een nieuwe therapeut en we bewogen ons steeds meer richting de schematherapie. In de schematherapie is er sprake van verschillende modi, maar eigenlijk ontdekte ik al snel dat het onderscheid tussen de modi niet voldoende was om mijn ervaring te verklaren. Al die jaren in therapie probeerde ik uit mijn woorden te komen. “Enerzijds voel ik me heel verdrietig, maar eigenlijk ben ik ook blij, en anderzijds ben ik gewoon een beetje boos om hoe dingen gaan. Soms voel ik me ineens heel anders, ik weet het niet zo goed.” Met terugwerkende kracht snap ik ineens veel beter wat maakte dat ik verschillende dingen tegelijkertijd kan ervaren, zelfs als die dingen elkaar compleet tegen spreken!

Wat voor delen zich ontwikkelen en hoe dit precies gaat, verschilt natuurlijk per persoon. De reden dat ik geen DIS heb, maar DSNAO is dat de delen bij mij meer in elkaar over kunnen vloeien en dat ik geen dissociatieve amnesie ervaar (ik heb geen geheugenverlies als er een ander deel ‘naar voren’ is gekomen). Ik begin meer en meer te ontdekken dat ieder deel zijn eigen functie heeft. Sommige delen zijn meer fragmenten; wat emoties en een vaag idee van “ik voel me nu ongeveer zo veel jaar oud”. Andere delen zijn meer uitgewerkt; een enkele heeft een eigen naam, eigen lievelingskleur. Ik vind het heel moeilijk om dit te erkennen, het voelt alsof ik nu écht gestoord ben. Uiteindelijk probeer ik te onthouden dat alle delen zijn ontstaan om mij te helpen; dit was de best mogelijke manier waarop mijn ontwikkeling kon lopen, binnen de omstandigheden waarin ik groot ben geworden. Wie weet kan ik op een dag alsnog alles samenvoegen, maar dat zal de tijd leren.

Mijn delen

Zo is er B. in mijn hoofd, een woedende puber die het liefst alles en iedereen kapot wil maken. Die wil alle mensen uit mijn verleden met terugwerkende kracht confronteren. Die wil dat ik terugval in mijn eetstoornis of ander destructief gedrag. En als ik dan toch bezig ben, kan ik beter meteen stoppen met mijn opleiding en alle vriendschappen op een afstand houden; ik ben een monster, ik ben besmettelijk en ik zal nooit iets bereiken in het leven.

Maar dan is er Pip, een blije kleuter. Haar lievelingskleur is blauw en ze houdt van auto’s met sirenes en van puppy’s. Pip maakt graag grapjes, maar wil ook heel graag lief gevonden worden en kan heel angstig worden als ze bang is dat mensen boos zijn of dat ze iets fout heeft gedaan. Voor Pip is het maar moeilijk te begrijpen waarom we mijn vorige therapeute niet meer kunnen zien (die werd plots erg ziek), ondanks dat ik zelf dondersgoed weet waarom we die therapeute niet meer kunnen zien.

Voor zover ik nu weet, wonen we met z’n zessen in mijn hoofd, maar B. heb ik bijvoorbeeld pas afgelopen december ‘ontdekt’. Enerzijds voelt het alsof ik steeds meer uit elkaar val, maar anderzijds geeft het ook rust dat dit eindelijk gezien wordt. Ik heb jarenlang in therapie gezeten en geroepen “Er klopt iets niet, er is een puzzelstukje wat ontbreekt. Ik kan niet uitleggen wat, maar er klopt iets niet!” En nu, nu is die onrust, die gejaagdheid eindelijk weg. Alsof ik eindelijk echt wordt gezien, met alles wat ik ben (of moet ik zeggen: met alles wat we zijn?). Ik worstel met oordelen naar mezelf en angst over wat mensen wel niet zullen denken als ze dit lezen, maar ik hoop ook meer bekendheid te kunnen creëren.

In het dagelijks leven

In mijn leven ben ik eigenlijk 90% van de tijd gewoon mijn functionerende zelf – of, zoals ik haar noem, Grote Hannah. Alleen in therapie of wanneer ik alleen thuis ben, komen er soms andere delen naar voren. De rest van de tijd blijven ze in de achterkamer van mijn hoofd; soms komen er emoties of gedachten voorbij, waarvan ik sterk voel “die zijn niet van mij!” Soms voel ik dat een ander deel actief wordt en kost het me moeite om de controle vast te houden. Soms praat iedereen door elkaar heen en heb ik het concentratievermogen van een naaktslak. Ik sta hierin nog heel erg aan het begin van deze ontdekkingstocht en heb het grootste deel van de tijd geen flauw idee wat ik moet doen. Moet ik de delen negeren? Wordt het erger als ik ze erken? Zíjn ze er eigenlijk wel, of heb ik het toch allemaal verzonnen?

De mensen om mij heen zullen zelden merken dat er andere delen actief zijn. Een enkele vriendin die weet van wat er speelt, kan soms herkennen als er iets van iemand anders tussendoor floept. Dan zitten we samen tv te kijken en roep ik “kijk!!” als er een puppy voorbij komt. Als zoiets gebeurt, schaam ik me kapot. Het mag niet, het is gevaarlijk. Ik wil dat alles in mijn hoofd blijft. Niemand mag het weten, niemand mag het zien. Maar tegelijkertijd zijn er delen die zo graag gezien willen worden. Sterker nog, die móeten na al die jaren ook gezien worden. Dat is waar ik nu hopelijk met mijn nieuwe therapeute aan kan gaan werken. Zij heeft ervaring met deze problematiek en ik hoop dat zij me handvatten kan bieden, tips kan geven.

Het zal nog een hele ontdekkingstocht zijn, maar nu ‘de rest’ er eenmaal is, kan ik ze ook niet meer ontkennen (geloof me, ik heb het geprobeerd). Ik hoop, ondanks mijn angst, meer te kunnen schrijven over de weg die ik hierin ga bewandelen. Een tijdje terug schreef ik het gedicht wat hieronder staat. Ik heb het gevoel dat daarin ook wel duidelijk wordt hoe het soms voor mij voelt. Vandaar dat ik het met jullie wil delen.

Niemand ziet en niemand weet, wat zich afspeelt in mijn hoofd
Kun je zien wat er gebeurt? Hoe mijn gezicht hetzelfde blijft,
versteent? Terwijl de wereld van binnen
een aardverschuiving beleeft

Ineens niet meer het leven, zoals iedereen dat kent,
maar ergens tussenin – een beetje verloren –
Niet meer weten wie je bent, wat je wilt en wat je voelt
Misschien was het volwassen leven, niet voor ons bedoeld

Als er in je hoofd een klein, verdrietig kindje woont,
wat doe je daar dan mee? Stuur je het weg omdat
ze stoort, of geef je haar met wanhoopsmoed
alles waarnaar je zelf zo hard verlangde

Als er in je hoofd een terreur raast dat niets heel laat
van zichzelf en de wereld om hem heen,
laat je die dan razen of dans je er omheen

Alle stukjes in mijn hoofd willen anders,
voelen vreemd. Maar met z’n allen bij elkaar
zijn we toch minder alleen

10 Comments

  1. Dag Helemaal Hannah,

    Dankjewel voor het schrijven van deze prachtige blog. Het is “deels” (haha, sorry) herkenbaar voor me.

    Ik wil graag even zeggen dat ik het onwijs dapper vind dat je er hier open over bent. Ik kan me voorstellen dat als je zelf nog aan het begin staat van ‘de ontdekkingsreis’, het extra kwetsbaar voor je voelt. Toch fijn om te lezen dat nu alles een beetje op zijn plek voor je lijkt te vallen door deze diagnose.

    Hopelijk blijf je schrijven en durf je het met ons te blijven delen, want je zou je nergens voor hoeven schamen. Het is zoals je zegt; de delen die er zijn, die zijn er niet voor niets.

    Veel liefs,

    mij

  2. Ik vind je blog facinerend! Klinkt misschien wat cru, aangezien het voor jou een zware tocht is. Maar ik ben blij dat je hem hier deelt. Door schematherapie denk ik een beetje te kunnen plaatsen hoe delen zich zoals modi onderscheiden, aan de andere kant vindt ik het juist heel moeilijk me voor te stellen hoe het is om die delen zo los van elkaar te ervaren. Heel veel succes iig!

  3. En hoort elk deel bij een gevoel wat opkomt? Of hebben delen meerdere gevoelens?
    Dankjewel voor je blog. Mijn therapeut spreekt wel over ‘delen van mij’. Dus soms denk ik dat er bij mij ook zo irts aan de hand Is. We zijn nu enorm bezig met het ‘vermijdende’ en dat Is erg vreemd. Ik ervaar dat ik afstand neem van dingen in mijn hoofd. En tegelijkertijd splits ik gevoelens af, alsof ze buiten mij zijn, dus bij iemand anders horen.
    Maar nu ben ik eigenlijk ook n beetje angstig, ik wil te graagbegrijpen wat ik voel maar dat kan ik nog niet.
    Anyway- je stulje inspireerd me wel om wat liever te zijn voor mezelf.

  4. Sae

    @essy,
    Haha, geen sorry zeggen, grappen over delen zijn erg welkom (in het dagelijks leven kan ik ze vaak niet maken omdat veel mensen hier niet van weten, dus des te beter als een grap hier af en toe wel kan :D). IK ind het fijn om te horen wat je van m’n blog vindt, dankjewel! Ik denk dat er vanzelf meer blogs over m’n ontdekkingstocht zullen verschijnen..

    @madelief,
    Dat is helemaal niet cru hoor, dat is toch ook waarom ik hier schrijf – omdat ik hoop dat het interessant en/of helpend is voor anderen. Ik heb zelf inderdaad lang volgehouden dat ik een ‘uit de hand gelopen schematherapie’ deed om te ontkennen dat er sprake was van delen. Ik denk dat het deels wel helpt om het daarmee te vergelijken, maar dan… met minder controle? En de delen zijn verder ontwikkeld, veelzijdiger, dan de modi. Tenminste, dat is hoe ik het ervaar 🙂

    @rivka – dankjewel meis!

    @avermin,
    Ik begin steeds meer te ontdekken dat de delen veel veelzijdiger zijn dan één gevoel. Het is wel zo dat bepaalde dingen echt bij één deel zijn ‘opgeslagen’. Maar het is wel veelzijdiger; Pip is niet alleen blij en leuk, maar kan ook een beetje boos (kinderlijk) zijn of stiekem heel verdrietig zijn. Ik denk dat het wel belangrijk is om te onthouden dat álle mensen delen van zichzelf hebben; je gedraagt je anders als je met vrienden bent dan wanneer je op je werk bent, je hebt verschillende humeuren, … Dat is ook waarom schematherapie zo goed kan werken. Maar het kan natuurlijk evengoed zijn dat je wel ook richting deze problematiek gaat, ik hoop dat je dit ook kunt bespreken met je therapeut! Ik snap dat je alles graag wilt kunnen plaatsen, dat herken ik heel erg, maar dat blijkt in de praktijk toch wel heel moeilijk te zijn. Ik hoop dat het je lukt om lief te zijn voor jezelf!

    @ikjes – dankjewel voor je reactie! Ik vind jouw blogs ook erg mooi en helder geschreven 🙂

  5. Rianne

    Dank je voor je blogs! Ik kon er idd ook niet zoveel over vinden op internet en het is zo fijn herkenning te vinden en jezelf beter te gaan begrijpen. Zelf herken ik vooral de vervreemdende ervaring, Alsof je in en droom zit. En als het eng wordt soort uit de situatie verdwijnen met j emoties en alsof de tijd veel trager gaat en slaperig worden. Veel succes met je zoektocht!

    1. Sae

      Wat fijn dat mijn blogs iets kunnen bijdragen voor je! Het vervreemdende valt volgens mij het meeste onder derealisatie (niet dat dat verder heel belangrijk is, maar als je er meer over wilt opzoeken is het wel handig om te weten haha). Het slaperig worden herken ik inderdaad ook heel erg. Jij ook succes met de zoektocht 🙂

  6. * hope

    herkenbaar ( : zo “fijn” om te lezen . ik ken niemand die dat ook heeft.
    ik heb ook volwassen ik.. en daarnaast andere delen. zo noem ik het ( : maar ze hebben geen namen. denk ik.
    ik merkte toen ik ging schrijven om te ontdekken wie er waren dat het erger werd en toen weer gestopt .

    sorry voor de spam. ik lees je blogs even terug ( :

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

CommentLuv badge

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.