Hou me los: over affectfobie en huidhonger

“The real meaning of silence is not to escape from people but to learn how to find them.”

Thomas Merton

Twee vrienden zijn verwikkeld in een woordenwisseling. Mijn hart trekt samen. De steeds luider wordende stemmen, de verharde houdingen en stevige woorden maken me angstig. Ik voel de ruimte kleiner worden, wend me af, trek me terug, verstop me. Tegelijkertijd vind ik het heerlijk en belangrijk: boos op elkaar mogen zijn, soms schreeuwen, soms huilen. Ik zou het ook zo graag willen kunnen, maar in plaats daarvan lach ik, wuif confrontaties weg met een slim grapje of verlaat de ruimte als de emoties me te veel worden.

Al sinds ik me kan herinneren raak ik snel ontregeld bij allerlei emoties, in mezelf en om me heen. Emotioneel zijn ervoer ik als jong meisje als iets negatiefs: mijn gevoelens waren vaak ‘te’ of niet-passend bij de situatie, erover praten kon ik niet goed en ik werd niet gespiegeld in het veilig ervaren van emoties. Ik begreep er niets van, ik kon de vraag ‘waarom moet je hier nou om huilen?’ niet beantwoorden, voelde me niet goed genoeg en vond het uitermate verwarrend als mensen het ene moment briesend tegenover elkaar stonden en het volgende moment deden alsof er niets aan de hand was.

Als opgroeiend mensje werd ik door mijn omgeving gewaardeerd om mijn rationele vermogens. Voor mijn emotionaliteit leek weinig ruimte. Er ontstond een patroon: ik werd gezien als ik hard werkte, hoge cijfers behaalde, slimme dingen zei en ik werd alleen gelaten als ik er met mijn emotionaliteit niet uitkwam, als ik hard moest huilen of erg boos was. Over mijn ‘emotionele uitbarstingen’ werd wel gesproken, maar pas nadat ik ‘gekalmeerd’ was. Ik had geen idee hoe ik mijzelf moest kalmeren. De overtuiging dat ik niet met emoties om kon (en wilde) gaan, groeide.

Met het wegstoppen van mijn gevoelens ging mijn gevoeligheid niet weg. Ik kreeg juist een soort extra zintuig voor de emotionele toestand van de ander en begon daarop te anticiperen, wat vaak ook veel waardering opleverde. Ik werd geroemd om mijn empathisch en inlevingsvermogen. Hoe meer ik me op de ander richtte, des te meer ik het contact met mezelf, mijn gevoelswereld en lichaam kwijtraakte. Ik begon te worstelen met mijn plek in het bestaan en vond dat ik continu overal te veel ruimte (letterlijk en figuurlijk) innam.

Pas na meerdere jaren rondzwerven in de ggz en allerlei symptoombestrijdende behandelingen verder, kwam ik een psychiater tegen die me vertelde wat hij in mijn worstelingen herkende. Een angst voor het voelen van emoties (affectfobie) en een mismatch met de omgeving (hoogbegaafdheidsproblematiek). Hij is ook de eerste persoon die de vraag aan mij stelde: als jouw emoties geen plek mogen hebben, mag jij zelf dan wel een plek hebben?

Zo kwam ik erachter dat mijn zingevingsvragen te maken hebben met de minimale verbinding die ik voel met mijzelf. Met mijn gevoelswereld, met mijn lichaam. Ik voel wel dat allerlei emoties door mijn lichaam bewegen, maar ze blijven ergens steken. Het lukt me niet om ze volledig door mijn huid te trekken, naar buiten – ruimte, lucht, licht, lichter.

Ik ben hard bezig met het opnieuw leren kennen van mijn lichaam, uit het hoofd naar het hart. Zo ontdek ik ook waar mijn grenzen zitten en zie ik hoe vaak anderen en ikzelf die heb overtreden. Er blijkt veel pijn onder mijn huid te zitten. Desondanks probeer ik mezelf te vergeven en te waarderen, puur om mijn bestaan, los van rationele prestaties.

Het helpt als iemand anders me ook op deze manier ziet en (aan)raakt. Zulk contact is vaak beangstigend, omdat ik nog de overtuiging heb dat er iets fout is aan mijn emoties en mijn lichaam, waardoor ik bang ben dat iemand die emotioneel dichtbij komt eindelijk gaat ontdekken wat voor afschuwelijk persoon ik eigenlijk ben. Maar uit die nabijheid blijkt tegelijkertijd waardering. Iemand bevestigt dat ik besta, dat hij mij ziet. En zo kom ik terug bij het citaat waar ik dit stuk mee begon. Het raakte me, waarom weet ik niet precies, maar dat hoef ik ook niet precies te weten – uit het hoofd naar het hart. In de verstilling leer ik de ander en mezelf beter kennen. Verbind me.

Lees ook:

  • Zee van emoties

    Ondanks jaren aan therapie voor mijn borderline, vind het ik nog steeds heel lastig om mijn emoties en pijn te verdragen. Ze kunnen onvoorspelbaar zijn of zo omslaan en in alle hevigheid uitbreken. Mijn emoties lijken zich niet te bewegen…

Meer informatie over borderline

E-book over borderline:

borderline mini header

In deze dsmmini komen mensen met borderline, naasten en hulpverleners aan het woord. Hoe zien en ervaren zij borderline persoonlijkheidsstoornis?
Je leest het in de ervaringsverhalen, interviews, artikelen, quotes en Q&A’s.
Voor iedereen die, op wat voor manier dan ook, te maken heeft met borderline en op zoek is naar herkenning of nieuwe inzichten.

Dit e-book is een PDF, je kunt hem lezen op je computer of telefoon zonder e-reader!

Kijk voor tips om om te gaan met psychische klachten ook eens op psyche.tips

lees meer