dsmmeisjes
Vrouw met donkere haren starend in de verte

Geen zelfmedelijden alstublieft

We houden niet van mensen met zelfmedelijden. Mensen die zwelgen (heerlijk theatraal woord dit) in ellende en problemen. Er zijn honderden tips te vinden op internet hoe je snel van je zelfmedelijden af kunt komen en húp in de actie kunt schieten. Vlucht niet langer voor je verdriet! Pak die trauma’s aan! Overwin je angst!

Vechten of accepteren?

Het is in onze maatschappij de gewoonte om negatieve (lees hier en in het vervolg: als negatief gelabelde) emoties te overwinnen, te beheersen of aan te gaan. Ik hoor al geruime tijd van mijn hulpverleners dat ik mijn negatieve emoties moet (mag) accepteren, verdragen en omarmen. Hoewel die laatste drie ook echt niet mijn favoriete woorden zijn, vind ik ze beter dan de woorden die je aan het strijden zetten. Betekent het omarmen van mijn verdriet dan dat ik zelfmedelijden heb? Dat dacht ik, zelfstigmatiserend als ik was, wel altijd. ‘Ik mag me niet ellendig voelen over mijn ellende, ik moet ertegen vechten.’

Negatieve emoties zijn er niet om tegen te vechten. Het willen wegmaken (door te vechten) is het willen controleren, maar die negatieve emoties laten zich niet zomaar controleren. Zeker niet als ze wat heftiger zijn dan ‘normaal’ en als ze vaak terugkomen. Gevoelens van woede, verlies en haat, bijvoorbeeld. Het accepteren van die emoties staat gelijk aan het begrijpen ervan. Dat is heel eng, moeilijk en moet je vaak in je eentje doen, omdat je overal om je heen hoort en leest dat je negatieve gevoelens moet bedwingen.

Eerder schreef ik al over het niet populaire onderwerp: het hebben van een doodswens. Dat is ook zoiets waar liever niet over wordt gesproken en wat je omgeving liever wegmaakt door het te bagatelliseren of van je over te nemen. Maar de wens om dood te willen bestaat onder mensen, net als ongelukkige mensen bestaan en menselijke maar negatieve emoties als woede, rouw en jaloezie. Waarom moeten die gedachten, mensen en emoties altijd maar verstopt worden? Is zeggen dat je niet gelukkig bent en je verdrietig voelt hetzelfde als zelfmedelijden hebben? Ben je dan een zeur? Dat is het probleem van de huidige maatschappij. Eerlijkheid wordt gewenst, maar tegelijkertijd ook vermeden.

Zelfhaat

Laat ik het even persoonlijker maken. Een groot onderdeel van mijn psychische klachten is zelfhaat. Dat verergert vaak juist wanneer ik behandeling volg, omdat therapie ontzettend confronterend is en ik als overlevingsmechanisme alles altijd op mezelf afreageer. Daar werk ik aan, maar als je de helft van je leven met rechts hebt geschreven, is het flink lastig om met links te gaan schrijven. Ik kan die zelfhaat wegstoppen, zoals ik lang heb gedaan. Er niet open over zijn, er met niemand over praten, het zien als iets wat ’nu eenmaal bij mij hoort’. Maar sinds ongeveer een jaar kijk ik mijn zelfhaat aan en probeer ik mezelf er niet om te veroordelen én mezelf er niet mee te identificeren. Dan ontstaat er ruimte en kan ik mezelf afvragen wat er onder die zelfhaat ligt. Welke emoties? Waar manifesteren die emoties zich in mijn lichaam? Is het iets ouds en dus niet meer passend bij mijn huidige situatie? Richt ik de woede op de juiste persoon? Etc.

Kortom: mijn negatieve emotie, zelfhaat, niet willen bedwingen maar accepteren levert me meer ruimte op en uiteindelijk herstel. Ik accepteer mezelf steeds meer en doe daardoor minder hard mijn best om iets te worden wat de maatschappij van mij verwacht. Spiritueel leraar Jiddu Krishnamurti heeft het volgende gezegd: ‘pure aandacht zonder oordeel is niet alleen de hoogste vorm van menselijke intelligentie, maar ook de uiting van liefde.’ Ik werk dus aan aandacht voor mezelf en alles wat daarbij hoort, ook de negatieve emoties.

Maar ik raak daarin ook wel wat kwijt. Mezelf veroordelen gaf (geeft) me kracht en bescherming. Als ik mezelf al flink veroordeelde, konden de oordelen van anderen me minder raken. Zo werkt dat ook met mijn woede, die geeft me ook kracht en een gevoel van onschendbaarheid. Niemand kan mij pijn doen, want ik heb mezelf al genoeg aangedaan. Ik kan mezelf zo ontzettend onbelangrijk maken dat ik mijn gevoel kan uitschakelen in grenzeloze situaties. ‘Het maakt toch niets meer uit.’ Dat is niet alleen een gevaarlijke, maar ook ontzettend verdrietige gedachte. Ik wil nog zo veel sorry zeggen. Voor dingen die ik heb gedaan in zware tijden, moeizame relaties, opnames, ziekenhuiservaringen, de littekens op mijn huid, trauma’s die voorkomen hadden kunnen worden, mijn koppigheid (nee, die hou ik). Ik wil nog een aai over mijn bol en iemand die zegt: goed dat je sorry hebt gezegd, nu mag je verder.

Loslaten

Terug naar het accepteren en omarmen van die negatieve emoties. Ik denk dat het belangrijk is om ze los te laten nadat ze ruimte hebben geven aan andere emoties, gedachten of gebeurtenissen. Loslaten is wat mij betreft ook een vorm van wijsheid. Ik vroeg me altijd af hoe dat dan moest: loslaten. Maar nu ik weet dat ik mijn zelfhaat, woede, jaloezie of rouw mag en kan omarmen, kan ik ze ook loslaten. Zo lang ik boos blijf op mezelf dat ik die emoties heb, laat ik ze niet los, maar hou ik ze stevig vast. Omarmen en weer loslaten maakt me meer mijzelf.

Een mijzelf die misschien wel zwak(ker), kleiner en rustiger is, maar uiteindelijk gelukkiger. Momenteel helaas minder passend in de wereld die ik om me heen heb gevormd. Maar alles beweegt langzaam mee, als je maar een beetje naar elkaar toe beweegt. Ik ben kwetsbaar, ik heb het moeilijk en ben daardoor vaak niet gelukkig, maar daar ben ik eerlijk over. Dat is geen zelfmedelijden, maar zelfmedeleven.

8 reacties

  1. Wat een eye-opener! Daarom zit ik zo vast nu… vanalles mag er zijn, maar boos op mezelf niet, terwijl ik dat constant ben.
    Dankjewel!!! Nou nog ff uitvinden hoe ik er gezond mee om kan gaan.

  2. Heel mooi. Pijnlijk ook, dat het zo herkenbaar is. Dat verdragen… Het ‘laten’ /omarmen/loslaten… Ik zit nog zovaak vast in de stap ervoor. Maar weet dat ook dat behoord tot het te zelfbestraffend denken. Maar in deze blog omschrijf je een heelbelangrijk onderdeel van het beter worden. Dankjewel. Ontroerd me! Liefs!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Ik toon graag een persoonlijke blog onder mijn reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Privacy Voorkeuren