oog met regenboog

Een mens is meer dan de krassen op zijn ziel

Het lijkt wel of tegenwoordig iedereen een psychische stoornis heeft. In de media wordt er regelmatig aandacht aan besteed en autisme, borderline en ADHD zijn bij veel mensen tegenwoordig bekend. In de volksmond worden deze begrippen te pas en te onpas gebruikt om afwijkend gedrag te verklaren. Maar wat is afwijkend gedrag eigenlijk?

Vroeger was een druk jongetje niet meer en niet minder dan dat: gewoon een druk jongetje. ADHD was nog geen bekend begrip bij het grote publiek. Hetzelfde gold voor autisme. Gedrag dat we nu omschrijven als ‘autistisch’ was toen hoogstens excentriek. Iemand die bepaalde dingen anders dan anders deed, werd een zonderling genoemd. Iemand met sociale angst was hooguit introvert of verlegen. En borderline? Dat was gewoon een hit van Madonna.

Er lijkt een behoorlijke stigmatisering te bestaan rond psychische problematiek. Iemand wordt opeens een autist of een borderliner genoemd. Dat klinkt onplezierig en beladen en het doet de mens achter de stoornis bovendien geen recht. Alsof het hebben van een persoonlijkheids- of ontwikkelingsstoornis iemand in zijn totaliteit definieert.

Zelf heb ik geen stoornis, althans niet één die al is gediagnosticeerd. Of misschien heb ik er één die überhaupt nog niet voorkomt in het handboek voor de Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM). Zo draag ik altijd lingerie in de kleur van mijn kleding. Als er waterdruppels op het aanrecht liggen, dan moet ik die gewoon direct wegvegen. En in mijn kledingkast hangt alles op kleur. Is dit nu afwijkend gedrag en moet ik me zorgen gaan maken?

Nu zou je de indruk kunnen krijgen dat ik psychische problematiek niet serieus neem. Niets is echter minder waar. Als dochter van een moeder met gedragsproblematiek heb ik zelf de negatieve impact daarvan ervaren. Er waren beslist dingen in haar gedrag vreemd of afwijkend te noemen. Dit werd erger na haar 50e. “Het zal de overgang wel zijn”, zeiden mijn vader en ik dan tegen elkaar. Maar later besefte ik dat bepaalde dingen die ze deed of zei wellicht toch een andere oorzaak hadden. Een diagnose is echter nooit gesteld. Met de kennis die ik nu heb, denk ik dat er in aanleg al een bepaalde kwetsbaarheid was, verergerd door een belaste jeugd en het verlies van een kind.

Het voert te ver om alles hier te benoemen. Eén voorbeeld wil ik echter wel met jullie delen. Als mijn vader of ik de was ophingen, dan rukte mijn moeder daarna letterlijk de kledingstukken weer van de lijn om ze opnieuw op te hangen: sokken moesten bij sokken, onderbroeken bij onderbroeken… Dat was uitermate frustrerend en ik dacht: als ik op mezelf woon, hang ik het lekker allemaal door elkaar! Toen ik echter later mijn eigen huishouden had, bleek ik tot mijn verbijstering precies dezelfde gewoonte te hebben overgenomen… Oeps!

Gelukkig leven we in een tijd dat er voldoende mogelijkheden zijn om hulp te krijgen bij psychische problemen. Dat ik Psychodynamisch Therapeut ben geworden heeft alles te maken met mijn eigen ervaringen. Ik voel me dankbaar dat ik nu zelf mensen mag begeleiden die worstelen met zichzelf of met de wereld om hen heen.

Het delen van ervaringen kan enorm helend zijn. Daarom ben ik dankbaar voor een site als dsmmeisjes. Chapeau aan alle moedige schrijfsters en schrijvers voor het delen van jullie verhalen!

Geen enkel stigma of label doet recht aan de complexiteit en schoonheid van de menselijke ervaring. Een mens – hoe gecompliceerd ook – is meer dan zijn verhaal, meer dan de krassen op zijn ziel. Het zijn juist die krassen die de menselijke ervaring tot een waardevolle reis maken, mits we er voldoende liefdevolle aandacht en zorg voor hebben.