meisje dat wacht

De ziekte van de moderne GGZ

Dankzij mijn prachtige hoofd dat niet altijd mee wil werken is de GGZ een belangrijk deel van mijn leven geworden. Al sinds ik jong ben, ben ik ‘anders dan anderen’ zonder dat ik dat wil. Zeker toen ik in 2012 een zwaar ongeluk kreeg, werden mijn klachten bijna ondragelijk.
Ik had veel last van paniekaanvallen, herbelevingen, concentratieproblemen, suïcidale gedachtes en noem het maar op. Het heeft nog even geduurd voordat ik er werkelijk voor openstond om hulp aan te nemen, maar uiteindelijk rolde ik toch de GGZ in.

Eenmaal in de GGZ terechtgekomen, liep ik al snel tegen een obstakel op. Het bleek namelijk dat de instantie die me zou gaan helpen met mijn ziekte zelf ook ziek was. Dusdanig ziek dat ik er bijna niks meer uit kon halen. Het betrof de ziekte van de moderne GGZ: de chronische wachtlijst. Sinds de tijd dat ik daar ben gekomen voor hulp heb ik het overgrote deel op een wachtlijst gestaan. Dat was dus wat ik vooral deed: wachten, wachten en wachten.

Inhoudelijk gebeurde er verder niet zoveel behalve soms de vinger aan de pols houden. ‘Wachten’ werd voor mij de definitie van de gezondheidszorg. Pas als ik op het randje van de dood stond en alles volledig fout dreigde te gaan werd er iets gedaan. De geestelijke gezondheidszorg gedraagt zich als het ware als een gepreoccupeerde ouder. Dit principe is toevallig in elk psychologieboek of tekst over hechtingsstoornissen te vinden: “De ouder is emotioneel onvoldoende beschikbaar, mist veel milde signalen van het kind en komt vaak pas in actie als het kind al overstuur is.”*

Mijn reactie was dan ook dat ik steeds meer ging verlangen naar de steun van de zorg. Bij elk beetje contact dat ik kreeg klampte ik me vast en hoopte ik dat ik eindelijk eens gezien en gehoord zou worden. Steeds werd ik vervolgens voor langere tijd ‘‘weggeduwd’ en pas als bij mij de hel losbrak kreeg ik weer een reactie. Ik bleek het ‘onveilig en angstig (ambivalent) gehechte kind’ te zijn geworden van de GGZ*. Niet bepaald iets waar ik op zat te wachten.

Ik heb me hier lang door laten leiden en als het ware door vast laten zetten, waardoor ik niet meer vooruitkwam. Uiteindelijk voelde ik me volledig afhankelijk van de GGZ en heb ik, toen ik aan een therapie mocht beginnen, mijn hele leven stilgezet om me hierop te kunnen focussen. Deze therapie bleek totaal niet bij me aan te sluiten omdat ik verkeerd was gediagnosticeerd. Toch was een uitgebreid psychologisch onderzoek niet mogelijk. Zelfs al vroeg ik hier specifiek naar.

Het ging dus weer bergafwaarts met me en ik raakte in crisis. Als een kind dat is gevallen en de ouders om hulp roept, vroeg ik ook hulp aan mijn therapie. Gelukkig kreeg ik hierop de reactie dat ze me zouden steunen. Helemaal top. Het enige jammere was dat ik tijdens het gesprek dat me was beloofd binnen twee minuten te horen kreeg dat ik niet meer naar therapie terug hoefde te komen, omdat ik niet bij de groep paste. Ze hadden me moeten bellen dat ik niet meer hoefde te komen, maar dat waren ze vergeten. Daar zat ik dan in crisis terwijl mijn laatste beetje hoop van me werd afgenomen. Ik werd zonder pardon op straat gezet. Dat eindigde in het ziekenhuis.

Daarna was het psychologisch onderzoek toch een mogelijkheid geworden. Daaruit bleek dat ik hoog functionerend autisme heb. Nu kon ik eindelijk een jaar op een wachtlijst gaan staan voor een therapie die wel zou aansluiten. Beter laat dan nooit. Gelukkig kan ik vandaag de dag zeggen dat ik het heb overleefd en dat ik mijn verhaal nog kan delen. Ik zie ook zeker mijn eigen fouten in, maar ik vind het belangrijk dat de GGZ ook zelf in gaat zien welke ziekte er in haar rust. Zoals het nu gaat werkt het namelijk niet. De afstandelijkheid en de onbereikbaarheid vergt zijn tol. Het vastklampen aan het protocol en het constante gebrek aan mogelijkheden, geld en tijd zorgt voor een ongezonde omgeving. De focus op labels in plaats van het individu veroorzaakt ook nog eens het gebruik van niet passende behandelingen.

Mijn verhaal was niet zo erg geweest als het alleen mijn leven zou betreffen, maar het betreft het leven van vele anderen. Dat is dan ook waarom ik mijn verhaal zo belangrijk vind; het is niet uniek. Ik heb zelf geleerd om de GGZ een beetje los te laten en er vooral voor mezelf te zijn. De mensen die ik vertrouw laat ik er ook voor me zijn en ik probeer zoveel mogelijk dingen te doen die me helpen. Ik wil namelijk niet meer stilstaan op een wachtlijst. Ik wil niet meer op het randje van de dood hoeven staan voordat er iets gebeurt. Ik wil leven.

Deels heb ik daarmee afscheid genomen van mijn ‘gepreoccupeerde ouders’. Onze band is gebroken omdat ons verleden te veel pijn heeft gebracht. Helaas zijn er nog wel veel andere mensen die nog eenzelfde soort zorg ervaren. Dat is dan ook waarom ik me er niet helemaal van zal distantiëren, waarom ik mijn verhaal deel. Misschien kan het kind haar ouders uiteindelijk ook wel wat leren. 

*Spijkerboer, C. (2010). Hechting van de wieg tot het graf. Mens in werking, 4–5.

Lees ook:

  • Autisme

    Toen ik voor het eerst bij de GGZ kwam voor een kennismakingsgesprek was ik zo ontzettend zenuwachtig. Ik wist echt niet wat mij overkwam. Ik was toendertijd doorgestuurd door de psycholoog van het revalidatiecentrum. Meteen…

  • verstopt meisje

    "Je bent klaar met therapie als je niet meer zwetend als een otter bij haar op de stoel zit en in staat bent om gewoon een gesprek met haar te kunnen voeren," zegt mijn vriendin…

  • bord met spaghetti

    Ik ga weg. Weg bij de kliniek waar ik nu een half jaar ben opgenomen. Ik heb er na veel wikken en wegen voor gekozen om mijn behandeling te stoppen en elders een meer geschikte…

11 reacties

  1. Oh yes! Hoe meer er over de zieke ggz geschreven wordt, hoe beter. Dit verhaal is echt weer bizar en inderdaad is het helaas niet het enige verhaal. Wat ik trouwens ook bizar vind, is dat instellingen zelf én de overheid er niet op reageren. Niet dat die zieke ggz nou zo yes is, maar laten we blijven roepen, totdat ze eindelijk de ggz een keer gaan genezen.
    Lees een van mijn persoonlijke blogs: Zo kom je voldoende buiten

  2. Ik denk dat heel veel mensen in de ggz dit inmiddels inzien. Echter, ook de ggz zit vast in een web van marktwerking, regels, wetten, eisen van zorgverzekeraars etc. Het is een ontzettend groot en veelomvattend probleem, waarin de ggz niet de enige ‘schuldige’ is… Enfin: je hebt absoluut een punt… en ik ben heel benieuwd hoe lang het gaat duren voor de ggz écht inklapt. In mijn ogen is het een zinkend schip.
    Lees een van mijn persoonlijke blogs: Zomaar wat dingen die ik leerde in therapie

  3. Het criterium voor goede geestelijke gezondheidszorg (oftewel waar gaat het geld heen?) zal nu wel ingesteld zijn op:

    – zoveel mogelijk mensen ‘diagnosticeren’ met het beste middel voor handen, ze in hun hokjes stoppen om daar vergoeding van de verzekeraars voor te krijgen (De DSM is niet bedoelt voor diagnosticeren en het is ook niet een wetenschappelijke lijst van stoornissen. Het is gewoon het beste wat psychologen en psychiaters hebben om mee te classificeren).
    – ze dan ‘genezen’, dus ze aan minder van de symptomen op diezelfde twijfelachtige vinklijst laten voldoen (dit kan vergemakkelijkt worden door vooral mensen met de minder moeilijke of eenduidige stoornissen te helpen).
    – als het *moeilijke* gevallen betreft: zoveel mogelijk mensen niet te laten sterven.

    Zoals je ziet zijn met dit soort criteria dingen als ‘ mensen overal wegsturen omdat ze meerdere stoornissen hebben ‘ en ‘ pas ingrijpen als iemand bijna dood gaat ‘ logisch.

    Zoals Rivka zegt: de meeste individuen in het systeem zien dat de huidige werkwijze niet klopt. Even daargelaten wat dan de juiste criteria voor de fondsen zouden moeten zijn, de geldstroom gaat deze kant op. En dat is helaas de stroom waarop het hele systeem zich heeft aangepast.

    Dit is geen eenduidige ziekte om van te ‘genezen’ voor de GGZ, het vereist complete herstructurering om dit te veranderen. Het is misschien makkelijker, sneller, goedkoper en eenvoudiger als we de huidige geestelijke gezondheidszorg in een keer uit de ouderlijke macht ontzetten en het vanaf de grond aan weer opbouwen.

    ———
    P.S.
    Ik stel als criteria voor goede geestelijke gezondheidszorg het volgende voor:
    – preventie (hoezo ga je niet met je kind elke zes maanden naar een psycholoog, je gaat er toch ook mee naar de tandarts?)
    – de hoogste kwaliteit van leven (zorg geven aan wie zorg nodig heeft. In de vorm dat ze zorg nodig hebben op het moment dat ze zorg nodig hebben).

    Daar zal niet iedereen het mee eens zijn, maar over de vorm kunnen we twisten. Als we de huidige situatie maar kunnen ombuigen.

    Dat vind ik. Maar wie ben ik 😉 .

    1. Ja en het erge is nog: We zien dit duizendmaal gebeuren maar we kunnen er helemaal niets aan doen. Een petitie? Daar zijn er al zo veel van. Een praatje houden in de Tweede Kamer of een open brief sturen? Dat gaat waarschijnlijk ook niets opleveren. Misschien is het zelfs al gedaan. We hebben bij wijze van spreken een emancipatie van de geesteszieken nodig. Maar ja: We zijn ziek. Wie heeft daar de energie voor? Wie emancipeert ons?

  4. Hoe herkenbaar wijze woorden van ervarings deskundigen
    Twee jaar geleden heb ik door een auto ongeluk veel pijn en hersenschudding opgelopen paar mnd laten ben ik flink gevallen pijn hersenschudding en toen begonnen mijn klachten
    Paniek,huilbuien ,niet kunnen slapen ,conceteatieverlies en tinitus hulp gevraagd soort van gekregen maar ook verkeerde diagnose gekregen
    Jaar geleden ziektewet met klachten burn-out ,depressie ,somatische klachten en eerder genoemde klachten . Eerder erger
    Verschilde behandelingen gehad gevolgd bij met begin psyQ zeggen na twee sessies je bent te complex maar eigenlijk zeggen ze je genezing gaat te lang duren dat gaat ons geld kosten
    Nu twee jaar verder ben ik nog in ziektewet heb geen huis , woon bij vrienden in huis, me dochter woont bij opa en oma van boven de 80
    Relatie kapot
    Nu ga ik over 2 mnd starten bij Antes delta even wachten maar ik denk alleen ik ben het wachten moe ik wil mijn puinhoop opruimen
    En hopen dat er nog iets te redden valt relatie mijn kinderen ouders vrienden hebben allemaal flink geleden onder mijn ziekte en de ziekte ggz instelling
    Hoop dat zij snel hulp krijgen dan kunnen ze ons ook helpen zuidje

  5. Allemaal heel herkenbaar! Ook ik kamp met een zieke ggz die mij moet beter maken. Binnengekomen met een zware burn out, depressie en ptss. In de crisisopvang dagbehandeling vertelde ik over de stemmen in mijn hoofd. Voor ik het wist zat ik vol met medicatie. Dat was niet wat ik wilde. Ik wilde hier een goed gesprek over met een psychiater. Later in de behandeling werd alles weggedaan als verzonnen. Ik kreeg wel een p.o maar wat daar uit kwam kon ik niks mee net als mijn huisarts. Weer een gesprek en weer op een wachtlijst. Nu al voor de derde keer in ruim 20 maanden. Nergens nemen ze het serieus. Nu weer een nieuw p.o en weer wachten.
    Waarschijnlijk zit er ook autisme bij. Uitslag volgt in oktober.
    We wachten het maar weer af

    1. Wat ik hier allemaal lees is de bittere waarheid. Het is altijd zo jammer dat het uit de hand moet lopen. Ik spreek uit ervaring. Voorkomen is beter dan genezen en goede hulp is vaak ook moeilijk te vinden.

      1. Idd , ze zijn er nu al achter dat teveel stress bij mij psychoses oproept. Van de onderzoekspsycholoog moet ik teveel spanningen vermijden, hoe wordt er niet bij verteld. Het is steeds weer wachten op nieuwe wanen en psychotisch gedrag.
        Ik zou eigenlijk een blog moeten schrijven over wat ik de afgelopen maanden heb meegemaakt en nog meemaak

    2. Allemaal nare verhalen, van mensenlevens die een flinke deuk oplopen. Wanneer wordt er weer eens echt voor ons gezorgd? In mijn ogen is het ook de schuld van de rechtse politiek en de vrije marktwerking. Daardoor is het nu ‘survival of the fittest’. Maar het zou ‘survival of the social’ moeten zijn, want dat is echt onze natuurlijke menselijke staat.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Ik wil linken naar een blog van mijn eigen website:

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.