zittende jongen

“Dan maak je maar zin!”

“Wat is de zin van het leven?” Deze vraag zal eerder gesteld worden door iemand met wie het op dat moment niet zo goed gaat, dan door iemand die de tijd van zijn leven heeft. Ook ik heb me dit tot in het oneindige afgevraagd, vooral als ik het wat minder naar mijn zin had. Om acht uur ‘s ochtends in de trein onderweg naar nutteloze lessen, of terwijl ik zo stoned als een garnaal op de bank lag.

Toch hebben het uitzicht over de Oostvaardersplassen, het album Swimming van Mac Miller (dat ik helemaal plat heb geluisterd) en de wiet mij geen antwoord kunnen brengen. Waarom niet? Vrij simpel: het antwoord is er niet. Er is geen zin van het leven. Behalve als je in een of andere god gelooft, maar dan staan alle antwoorden op moeilijke vragen al voor je opgeschreven in een boekje, dus dat is eigenlijk sowieso al valsspelen.

Het enige doel van leven in het algemeen is overleven. Dit zie je overal terug in de natuur: dieren passen zich op de gekste manieren aan om te overleven. Ze zijn enkel bezig met eten zoeken, op hun hoede zijn voor gevaar en – uiteraard – voortplanting. Wat nou als je een dier deze zorgen ontneemt? Huisdieren zijn hier een mooi voorbeeld van. Een huisdier krijgt eten en onderdak en hoeft zich dus zelf nergens druk over te maken. Wat doet een gemiddeld huisdier met deze vrije tijd zonder zorgen? Juist: helemaal niks (behalve dan zeuren om meer eten en aandacht). Blijkbaar zijn dieren niet zo geprogrammeerd dat zij zelf invulling gaan geven aan het leven, als de bezigheid ‘overleven’ niet meer relevant is.

Bij mensen is ‘overleven’ niet meer een relevante bezigheid. Althans, niet in de westerse wereld. Uiteraard kan je altijd onder de bus terechtkomen, maar goed, dan moet je ook niet appen op de fiets. Ook voortplanten is niet echt meer relevant; er zijn eerder te veel mensen dan te weinig en als we zo doorgaan met voortplanten zal dat uiteindelijk het einde van (een groot deel van) de mensheid betekenen.

Dus wat hebben wij gedaan als westerse beschaving? We hebben ons eigen systeem gecreëerd om zin te geven aan ons bestaan. Dit is begonnen op het moment dat ‘overleven’ geen fulltime bezigheid meer was. Hierdoor zijn we allemaal manieren gaan bedenken om ons maar zinvol te voelen. We zijn voorwerpen gaan verhandelen, we zijn gaan bepalen wat ‘goed’ en ‘slecht’ gedrag is en dit zijn we gaan belonen en bestraffen, we zijn ons bezig gaan houden met het veroveren van grondgebied, met het verkrijgen van macht, met het genezen van zieke mensen en zo kan ik nog wel even doorgaan met het benoemen van de al dan niet obscure bezigheden van de mens.

Tegenwoordig is ons leven aardig uitgestippeld: je gaat naar school om te leren hoe je geld moet verdienen en hoe je moet functioneren in de maatschappij, vervolgens werk je totdat voldoende hebt verdiend om je tijd uit te zitten of totdat de overheid bepaalt dat je mag stoppen met werken. Bij uitzondering blijft je doorwerken omdat je werk je leven is. Voor veel mensen is dit allemaal geen probleem. Deze mensen hebben vaak een doel voor ogen, een beroep dat zij de rest van hun leven willen uitoefenen. Ze hebben geaccepteerd dat dit nou eenmaal de manier van leven is of leven hun leven zo ‘goed mogelijk’ zodat ze in het hiernamaals in een warm bad terecht komen.

Maar wat nou als je niet wilt leven volgens de maatschappelijke norm? Als je niet wilt werken zal je moeten accepteren dat je van zeer weinig geld moet rondkomen, waardoor je mogelijkheden binnen de maatschappij zeer beperkt zijn. Een andere optie is om te gaan stelen, oplichten, afpersen of om op een andere onethische manier te proberen aan geld te komen, maar de kans is groot dat je dan niet in de maatschappelijke gevangenis, maar in de echte gevangenis eindigt.

Dus, wat nu? Hoe valt er te leven met de gedachte dat alles wat je doet nutteloos is? En dat het leven zinloos is? Ik denk dat iedereen hier zijn eigen antwoord op moet formuleren. Voor sommige mensen zal dit antwoord erg duister zijn. Eerst vond ik de gedachte dat mijn bestaan nutteloos is ook lastig. Waarom zou ik om acht uur ‘s ochtends in die klote trein gaan zitten, starend naar het meest saaie landschap van Nederland (de polder), omringd door een groep mensen waarvan zeker de helft de hele dag een beetje gaat epibreren aan een Ikea-bureau in een grijs kantoor?

Toch heb ik het wat meer leren accepteren, omdat de gedachte dat het allemaal niet uitmaakt eigenlijk ook best prettig is. Het maakt geen donder uit wat je doet, zolang je zelf maar zoveel mogelijk gelukkig bent. Het maakt niet uit wat mensen van je verwachten, wat ze van je vinden en of je succesvol bent. Ja, de maatschappij verlangt wat van je, maar binnen dit maatschappelijke kader zijn de opties voor menselijke begrippen oneindig. Waar een dier bezig is met eten zoeken en niet doodgaan, kunnen wij er voor kiezen zo rijk mogelijk te worden, zo veel mogelijk van de wereld te zien, onrecht te bestrijden, mensen te genezen, of gewoon een beetje aanklooien en uiteindelijk toch wel ergens terechtkomen.

Lees ook:

  • Mailen is mijn therapie

    Met psychische problemen is het vaak zo dat je moet praten. Nu is praten vaak makkelijker gezegd dan gedaan. Het is de zoveelste afspraak bij de zoveelste behandelaar. Elke keer worden er zoveel vragen gesteld,…

  • img 1043

    Ik geloof dat ik te snel dingen toeschrijf aan mijn half verstoorde geest, terwijl dat nog wel eens anders zou kunnen zijn. Als ik moe ben, komt dat doordat ik gek in mijn hoofd ben.…

  • Nee! dat is stom!

    “Nee!! Dat wil ik niet!” of “Niet doen! Dat is stom!”. Toen Oppasjongen drie jaar was, hoorde ik dit regelmatig, soms gevolgd door wat schoppen en stompen en rondvliegende stukken duplo. Waarom kan hij wel…

4 reacties

  1. Prachtig verwoord en het zet me aan het denken! Dankjewel, ik hoop dat je meer van dit soort blogs gaat schrijven want het raakt heel erg de zinloosheid die ik ervaar door mijn depressie.

  2. Wat een mooie blog Bram! Een beetje aanmodderen is wel ongeveer de essentie van het leven, of van de mijne in ieder geval. En daar kan je best ook heel gelukkig, of meestal best tevreden, onder zijn.
    Lees een van mijn persoonlijke blogs: Over de kat #321

  3. Je schrijft super mooi. Depressie is een waarachtige gemoedstoestand, want het leven is inderdaad in objectieve zin zinloos te noemen. De meeste mensen hebben alleen een flesje endorfine mee gekregen om dat beeld te bestrijden. Als de natuur dat niet zo geregeld had, zouden we niet overleven. De andere kant van die munt is echter dat er zo veel onzin bestaat en de manier waarop we “overleven” behoorlijk discutabel is. Ik probeer mijn depressieve gevoelens te gebruiken om dicht bij die waarachtigheid en mijn werk wordt er vaak sterker van. Des al niet te min wil ik niet te veel als zo’n doorgedraafde rendementsdenker klinken en is het wel heel belangrijk dat je met een goede psycholoog of andersoortig steunpersoon gaat praten als het je lam legt. Maar de volgende keer dat jij schrijft, ga ik weer lezen!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Ik wil linken naar een blog van mijn eigen website:

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.