‘Dag mevrouw, het ga u goed!’ – Wat het betekent om psychiatrisch patiënt te zijn

Deze blog gaat in op anorexia. Denk aan jezelf als je worstelt met eetstoornissen. 

Voor iedereen die denkt dat psychiatrische diagnoses hip zijn, voor iedere leek die denkt zichzelf of anderen te kunnen diagnosticeren en vooral voor zorgverzekeraars die het allemaal steeds minder serieus lijken te nemen: Voor jullie beschrijf ik wat het betekent om psychiatrisch patiënt te zijn, met voor mij als hoofddiagnose anorexia nervosa.

Ik raak de grip op de realiteit kwijt. Dat is de kern. Een keihard gegeven, waar ik zelf steeds opnieuw enorm van schrik. De realiteit weer als realiteit ervaren gaat niet lukken met alleen een nieuw inzicht of een schema uit de cognitieve gedragstherapie. Het is bizar en onbegrijpelijk, zeker ook voor mij, wat er nou precies gebeurt. Met mijn verstand is niks mis. Dus ik wéét (in mijn geval) meestal dat ik gewoon goed moet eten en drinken om te kunnen functioneren. Maar mijn gevoel en alles in mij schreeuwt: ‘Nee!!!’ Ik wil al dat eten en drinken niet in mij. Een slok van 5 ml ervaar ik als een liter, op z’n minst. Een boterham voelt als een volumineus vijfgangendiner. Het kan niet. Het past niet. Het is onmogelijk dat ik een hele lunch naar binnen werk. En dan niet alleen een lunch. Ook ontbijt. En avondeten. En tussendoortjes. En drinken. Iedere dag opnieuw, altijd. Bij iedere hap of slok verdwijnt alle geluk van de hele wereld. Het wordt koud. Alles is naar.

De realiteit is zoek. Ik ervaar een eigen realiteit, die veel echter voelt dan de ‘echte’ realiteit. Het handelen naar die ‘echte’ realiteit, dus gewoon eten en drinken, maakt me ontstellend bang. Gruwelijk bang. Zo bang, dat er zelfs soms een chemisch goedje voor nodig is om een hap in mijn mond te kunnen steken. Als dat ook niet meer lukt, is er altijd nog een infuus en sondevoeding om mij te redden. Terwijl ik dan echt niet meer gered wil worden. Laat mij maar. Ik wil niet meer. Ik durf niet meer. Ik ben de realiteit even totaal kwijt. Maar een hulpverlener kan mij wel verleiden weer tot de echte realiteit te komen. Dat lijkt compleet van de persoon afhankelijk te zijn. De gebruikte methode maakt veel minder uit.

Het gaat altijd om nabijheid, professionele nabijheid. Met begrip, warmte en betrokkenheid. Niet de bezorgde en wanhopige reacties van familie en vrienden. Ook niet de afstandelijke, professionele afstand. Als reactie daarop zak ik alleen maar dieper weg in mijn eigen kronkelrealiteit. Opmerkingen van hulpverleners als ‘Het is je eigen keuze’ begrijp ik niet meer. In mijn realiteit is er geen keuzevrijheid. Maar dat is niet de realiteit waar de hulpverlener zich in bevindt.

Ik voel het van tevoren gebeuren. Ik voel het wanneer de realiteit als zand door mijn vingers glipt. Dat alleen al is ontzettend beangstigend. Ik zie soortgelijke processen bij lotgenoten, psychiatrische patiënten met vaak heel andere diagnoses, omdat hun kronkels zich toevallig op een ander gebied uiten. Depressie bijvoorbeeld. Mensen die omringd worden met alle geluk, maar het niet kunnen zien. Geen sprankje emotie kunnen voelen, ervaren. Of een angststoornis. De allesbelemmerende paniek om gewoon even brood te kopen. Of iemand die suïcidaal is. In een geheel eigen realiteit denken, voelen en ervaren dat de dood echt de beste oplossing is. Soms zelfs compleet vergeten dat er geliefden en kinderen zijn. In al deze voorbeelden geldt: totaal de realiteit verloren. En zelfs niet meer kunnen begrijpen dat er een andere werkelijkheid is.

Die realiteit verliezen is wezenlijk wat anders dan eens treurig zijn, weinig zelfvertrouwen hebben, stress ervaren, perfectionistisch zijn, hoog-sensitief zijn of wat assertiever willen worden. Het is ook wezenlijk anders dan in het proces van zelfontplooiing wat vastlopen. Dát is gewoon leven, geen ziekte.

Maar, toegegeven, al die dingen helpen niet mee. Omdat psychiatrie nu eenmaal over emoties gaat, over het voelen, denken, ervaren, het zijn. Het gaat om zoveel verschillende ingewikkeldheden tegelijkertijd. Ook fysieke problemen spelen een rol. Als daar serieus lijden aan het leven bij komt, is dat desastreus voor psychiatrische patiënten. Tenminste, ik verloor echt heftig de realiteit toen er ook nog diepe rouw bij kwam.

Psychiatrie is daarom zo complex, er is zelden een quick fix mogelijk. Daar past geen behandeling van vijftien sessies bij en een ‘Dag mevrouw, het ga u goed’. Om, als het niet meer goed gaat, weer op die ellenlange wachtlijst terecht te komen.

Mijn intensieve behandeling, met meerdere opnames, heeft er niet toe geleid dat ik geen anorexia meer heb. Maar ik leef nog wel. Zou de zorgverzekeraar dat genoeg resultaat vinden?

7 Comments

  1. Jessy

    Heel herkenbaar wat je zo treffend verwoordt… Psychiatrisch ziek zijn ervaar ik als een lijdensweg, maar al de blabla van de leken in mijn omgeving maakt het vaak nog moeilijker om dragen…

  2. Madelief

    Dat heb je heel mooi omschreven! Met een persoonlijkheidsstoornis herken ik idd een vergelijkbaar proces. De realiteit kan zo verwarrend zijn, er is vertrouwen voor nodig om te helpen die boven te krijgen.

  3. Steven

    Ik begrijp dat het miss niet vielig is om te treffen
    Dus dan gaan reageren of bloggen
    Ik ga wat doen met de informatie van jou/jullie gekregen het
    Vertrouwen hebben dat ik de goeie kant op ga

    Als ik nu liefde zou moeten omschrijven en wat bij mij altijd vertaald wordt als para door anderen(dat is niet mijn gevoel maar je zal het hopelijk begrijpen.

    Het voelt als jij bent een schat en ik hou van jullie allemaal.
    Beter kan ik het niet omschrijven
    Daarbij zag ik dat je wat flinker bent dus alleen maar meer om van te houden/knuffelen mits je dat toe laat en hopelijk er ook de kans voor krijgen

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

CommentLuv badge

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.