Brief aan mijn overleden broer

Nog even en dan is het weer jouw geboortedag. Een dag die meer dan twintig jaar gewoon een dag was als ieder andere dag. Soms werd kort je naam genoemd. Er werd dan vaak heel liefdevol over je gesproken. Al sprak je niet veel en huilde je ‘s nachts veel, je was blijkbaar een lief jongetje, met een eigen taaltje. Je was maar kort hier op aarde en wat was het verdrietig dat je door een noodlottig ongeval om het leven bent gekomen.

Er staan tot op de dag van vandaag foto’s van jou in huis. Ik was me niet echt bewust van die foto’s, tot een klasgenootje op een verjaardagsfeestje vroeg of ik dat was. Nee, zei mijn moeder, dat is haar broer, die is overleden. Dat was alle informatie die verteld werd.

Op een bepaald moment vond ik jouw fotoalbum, wat tevens een herinneringsalbum was. Er waren krantenknipsels in geplakt waarin ik las dat je was verdronken en dat onze moeder jou had gevonden.

Klasgenoten wezen mij op jouw grafsteen. Er stond immers onze achternaam bij. Deze steen en het album werden mijn houvast in een periode waarin ik niemand had om mee te spelen. Een periode waarin ik als reactie op seksueel misbruik mogelijk mijn dysthyme stoornis heb ontwikkeld.

Volgens mijn huidige creatieve therapeute ben ik mij gaan hechten aan jou. Jij was er niet meer en ergens wilde ik als 7- of 8-jarige ook al niet meer leven. Door het trauma wat mij was overkomen vond ik op school niet echt meer aansluiting bij leeftijdsgenoten. Jij werd als het ware mijn onzichtbare vriendje. Ik legde bloemen op jouw graf. Hoorde jouw naam in het luiden van de klokken.

Ik wilde zelf ook een jongetje zijn, omdat ik dacht dat ik dan wel de liefde en aandacht van mijn vader zou krijgen omdat hij altijd zo liefdevol over jou sprak. Zoveel jaren later weet ik wel beter. Het ligt niet in het feit dat ik een meisje ben, maar aan mijn vaders onvermogen om zich emotioneel aan mensen te hechten. En jouw dood heeft hem ook getraumatiseerd.

Door jouw overlijden was onze moeder bang dat ze mij ook zou verliezen, dus was ze overbezorgd. Anderzijds liet ze me net als onze vader emotioneel in de kou staan, dus ben ik ambivalent gehecht.

Toen ik een vriendinnetje kreeg en minder eenzaam en somber was, raakte jij weer meer op de achtergrond. Wel dacht ik in mijn puberteit dat ik als ik later getrouwd was en een zoontje zou krijgen hem naar jou zou vernomen. Maar door mijn traumatische verleden heb ik nooit een relatie met een man aangedurfd, dus zijn er ook geen kinderen.

Ik schrijf deze brief aan jou omdat ik niet langer jouw vervanger wil zijn. Ik wil niet alleen blijven leven omdat jij bent gestorven en ik onze ouders het verdriet van nog een kind verliezen niet aan wil doen. Ik wil leven voor mezelf. Al is dat wel erg ingewikkeld.

Uiteindelijk werd mijn moeder zich er bewust van dat ze jouw bestaan min of meer had weggedrukt. Vanaf die tijd werden jouw geboortedag en sterfdag wel zogenoemde gedenkdagen. Ze bracht bloemen bij jou graf en ik ging mee. Jaren was dit een gewoonte tot het me op begon te breken. Ergens voelde ik me dan schuldig dat ik geen aandacht aan jou besteedde en onze moeder in de steek liet. Toch zei mijn creatieve therapeute dat mijn rouwgevoelens misplaatst zijn, want ik heb je immers nooit gekend. Ik heb jou niet verloren.

Naar aanleiding van dit gesprek vorig jaar op jouw sterfdag heb ik onze ouders een brief geschreven. Ik schreef dat ik niet langer jouw vervanger wil zijn. Ik heb ook de spullen van jouw geboorte en overlijden en foto’s aan ze teruggegeven. Ik wilde me niet langer hechten aan jou, omdat jij wel dood bent en ik daar zo vaak naar verlang…

Het is dubbel. Enerzijds ben jij de reden dat ik nooit een echte suïcidepoging heb ondernomen, anderzijds ben ik misschien wel boos omdat jij dood bent en er zo liefdevol over je gesproken werd. Ja, over de doden niets dan goeds.

Voor onze ouders was ik misschien het troostkindje. Hierdoor wilde ik ergens het lieve, brave meisje zijn. Want onze ouders hadden het immers al zo moeilijk…

Maar ik kan het niet meer. Ik kan geen vervang- of troostkindje meer zijn. Ik wil mezelf zijn. Al jarenlang is dit een thema waar ik mee worstel. Ieder jaar roept jouw geboortedag moeilijke gevoelens op. Daarom schrijf ik je deze brief om nogmaals voor mezelf de zaken op een rijtje te zetten.

Hierbij laat je los. Ik vergeef je dat je overleden bent en onze ouders onbewust veel pijn hebt gedaan. Zoveel pijn dat ze mij niet de basis konden geven die ik nodig had. Ik wil tevens mijn schuldgevoelens over jouw dood aan jou teruggeven. Ik heb je niet gekend. Het was zoals gezegd een noodlottig ongeval.

Ik laat je los en hoop dat ik ooit voor de volle 100% voor het leven kan kiezen en mijn eigen trauma’s kan verwerken. Lieve broer, zult dit nooit lezen, maar misschien kijk je vanaf de hemel op ons gezin neer. Dag. Het ga je goed…

Lees ook:

  • glas halfvol

    Welkom bij mijn eerste blog. Ik ben erachter gekomen dat er veel behoefte is aan steun en vooral erkenning. Ik ben zo'n twintig jaar geleden gediagnosticeerd met een dysthyme stoornis. Voor sommigen misschien herkenbaar, anderen denken misschien what the f***…

Kijk voor tips om om te gaan met psychische klachten ook eens op psyche.tips

lees meer