Alexithymie

Wat is alexithymie (emotieblindheid)

Over alexithymie

In 1972 introduceerde Peter Sifneos de term alexithymie, Grieks voor ‘geen woorden voor emoties’. Mensen die hieraan lijden zijn zich niet of slecht bewust van hun emoties, of kunnen deze niet verwerken of verwoorden. Ook herkennen ze andermans emoties niet en lijken ze daarom minder empathisch.

Kenmerken alexithymie

  • Problemen met het identificeren, beschrijven en omgaan met de eigen of andermans gevoelens.
  • Moeilijk het onderscheid maken tussen een gevoel en de bijbehorende lichamelijke gewaarwording.
  • Verwarring van de fysieke gewaarwordingen die gekoppeld zijn aan deze gevoelens.
  • Emoties zien als dromen of fantasieën, emoties zijn geen realiteit.
  • Concreet en realistisch denken in plaats van met gevoel denken.
  • Dromen over dagelijkse en realistische dingen zoals het eten van een maaltijd of een winkelbezoek.

Mensen met alexithymie lijden vaak naast de bovengenoemde symptomen aan chronische dysforie (het tegenovergestelde van euforie) of hebben last van uitbarstingen van woede.

Bij vragen naar gevoelens kunnen de meeste mensen met alexithymie zich redelijk uiten, maar ze raken verward bij vragen naar details. Mensen met alexithymie kunnen wel hun fysiologische reacties op gebeurtenissen beschrijven (zoals een snelle hartslag of misselijkheid), maar ze zijn niet in staat om specifieke emoties te identificeren. Of ze nu gelukkig, verdrietig of boos zijn, hun emotionele wereld is bijna onmogelijk voor hen om in woorden te vatten. Ze zijn ook niet in staat om de bron van hun emoties te identificeren, of om van moment tot moment verschuivingen in hun emotionele toestand te beschrijven.

Blind voor emoties is niet emotieloos

Een veelvoorkomend misverstand is dat mensen met alexithymie geen emoties hebben. Die hebben ze zeker, maar ze zijn ervan afgesloten. In “Stumbling on Happiness” vergelijkt Dan Gilbert het onderscheid tussen emoties hebben en emoties ervaren met het fenomeen blindsight.

Van patiënten met schade aan de visuele hersenschors is bekend dat zij in sommige gevallen eigenschappen van visuele prikkels kunnen raden, ondanks het feit dat ze door hun hersenbeschadiging blind zijn. Ze raden bijvoorbeeld in heel veel gevallen welke kant een object op beweegt, al is het voor hun gevoel een wilde gok. Dit verschijnsel wordt ‘blindsight’ (blindzien) genoemd.

Op dezelfde manier zouden mensen met alexithymie zich totaal niet bewust zijn van hun emoties, maar die wel hebben en er door beïnvloed worden.

Alexithymie en psychische stoornissen

Alexithymie is een  veel voorkomend verschijnsel bij mensen met een autismespectrumstoornis (ASS). Onderzoek wijst uit dat het alexithymie is, en niet autisme, dat gecorreleerd is met het niet herkennen van emotie en weinig empathie bij mensen met ASS. Alexithymie komt ook veel voor bij mensen met een eetstoornisdepressie, angststoornis, schizofrenie, borderline, narcisme en vele andere psychiatrische en neurologische aandoeningen.

Ook bepaalde ziekten zoals fibromyalgie, migraine, prikkelbare darmsyndroom, hoge bloeddruk, astma, en ernstige allergieën zijn gecorreleerd met periodes van alexithymie. Mensen met alexithymie hebben vaak last van psychosomatische klachten (lichamelijke pijn zonder oorzaak), depressieverschijnselen, drank- en drugsmisbruik, seksverslaving of zelfbeschadiging.

Alexithymie wordt momenteel beschouwd als een persoonlijkheidskenmerk en niet als een psychische stoornis. Het kan aangeboren zijn, maar ook een copingstrategie voor een (vroegkinderlijk) trauma, of aangeleerd gedrag, bijvoorbeeld als ouders of verzorgers emoties niet begrepen of tolereerden. Onderzoek suggereert dat het 10 procent van alle mensen treft. 30 tot 50 procent van de mensen met een psychische stoornis of verslaving scoort heel hoog op alexithymie.

Zoals de meeste psychische kenmerken komt alexithymie voor in verschillende gradaties van intensiteit. Iemands score wordt  gemeten aan de hand van vragenlijsten, zoals de ‘Toronto Alexithymia Scale’.

Over dit artikel
Wat is alexithymie (emotieblindheid)
Titel
Wat is alexithymie (emotieblindheid)
Beschrijving
Alexithymie betekent 'geen woorden voor emoties'. 1 op de 10 mensen heeft alexithymie. Van de mensen met psychische klachten is dit zelfs 30 tot 50 procent.
Schrijver
Verschenen op
dsmmeisjes
Logo

Gerelateerde artikelen: