Geschiedenis van de psychiatrie : Tijdlijn

Hier ben je:

De oudste gevonden beschrijving van een psychiatrische ziekte stamt uit 1550 voor Christus. Toch staat de psychiatrie als vakgebied nog in de kinderschoenen. Met sterke invloeden van Freud uit de 19e eeuw en de opkomst van psychofarmacologie aan het einde van de eeuw, vormen psychische ziektes misschien wel de laatst serieus genomen en slechtst begrepen epidemie van de huidige tijd. Een tijdlijn van de grote momenten in de psychiatrie. 

Vroege geschiedenis van de psychiatrie

1550 v.Chr.
In Ebers’ papyrus, één van de belangrijkste medische papyri van het oude Egypte, werd melding gemaakt van klinische depressie.

600 v. Chr.
Veel steden hadden tempels voor Asklepios, een god die psychosomatische ziekten genas.

4e eeuw v.Chr.
De Griekse arts Hippocrates dacht dat fysiologische abnormaliteiten de oorzaak van geestelijke wanorde zijn.

280 v.Chr.
De Griekse arts en filosoof Herophilus bestudeerde het zenuwstelsel en maakte een onderscheid tussen sensorische zenuwen en motorische zenuwen.

250 v.Chr.
De Griekse anatomist Erasistratus bestudeerde de hersenen en maakte een onderscheid tussen de grote hersenen en het cerebellum.

705
Het eerste psychiatrische ziekenhuis werd gebouwd door moslims in Bagdad, gevolgd door Caïro in 800 en Damascus in 1270.

11e eeuw
De Perzische arts Avicenna erkende “fysiologische psychologie” in de behandeling van ziekten waarbij emoties betrokken zijn, en ontwikkelde een systeem voor het associëren van veranderingen in de hartslag met innerlijke gevoelens.

1247
Het Bethlehem Royal Hospital werd opgericht in Bishopsgate, buiten de muur van Londen. Dit is een van de beroemdste oude psychiatrische ziekenhuizen en behoorde oorspronkelijk tot de Orde van St. Maria van Bethlem om aalmoezen te verzamelen voor kruisvaarders. Nadat de Engelse regering het huis had geseculariseerd, begon het als Bedlam ziekenhuis psychiatrische patiënten op te nemen; in 1547-1984 was het ziekenhuis van de stad Londen. Het is nu onderdeel van de Britse NHS Foundation Trust.

1656
Koning Lodewijk XIV van Frankrijk stichtte het Pitié-Salpêtrière Ziekenhuis in Parijs voor prostituees en geestelijk gehandicapten.

1672
De Engelse arts Thomas Willis publiceerde de anatomische verhandeling De Anima Brutorum, waarin hij de psychologie beschreef in termen van hersenfunctie.

1724
Nadat hij geplaagd was met schuldgevoelens over de Salemse heksenvervolgingen, brak de invloedrijke Engelse minister Cotton Mather met bijgeloof door fysieke verklaringen voor geestelijke ziekten te verkiezen boven demonische verklaringen.

1758
De Engelse arts William Battie publiceerde Treatise on Madness, waarin hij opriep tot het behandelen van zowel rijke als arme psychiatrische patiënten om van de psychiatrie een respectabel beroep te maken.

1793
De Franse arts Philippe Pinel werd aangesteld in het Bicêtre Ziekenhuis in het zuiden van Parijs, waar hij de opdracht gaf de ketens van psychiatrische patiënten te verwijderen en de Moral Treatment oprichtte. In 1809 publiceerde hij de eerste beschrijving van dementia praecox (schizofrenie).

1796
De York Retreat in Engeland is opgericht door Quakers en staat bekend om zijn humane behandeling en model.

Psychiatrie in de 19e eeuw

1808
De Duitse arts Johann Christian Reil bedacht de term “psychiatrie”.

1812
De Amerikaanse arts Benjamin Rush werd een van de eerste pleitbezorgers van humane behandeling voor geesteszieken met de publicatie van Medical Inquiries and Observations Upon Diseases of the Mind, het eerste Amerikaanse leerboek over psychiatrie.

1821
Het element lithium werd voor het eerst geïsoleerd uit lithiumoxide en beschreven door de Engelse chemicus William Thomas Brande.

1841
De voorloper van het Royal College of Psychiatrists, toen bekend als de Association of Medical Officers of Asylums and Hospitals for the Insane, werd in Engeland opgericht.

1844
De Association of Medical Superintendents of American Institutions for the Insane (AMSAII), de voorloper van de American Psychiatric Association (APA), werd opgericht in Philadelphia, Pennsylvania.

1845
In Engeland en Wales werden de Lunacy Act 1845 en de County Asylums Act 1845 aangenomen.

1851
Dr. Samuel Cartwright, een prominente arts en een van de toonaangevende autoriteiten in zijn tijd op de medische zorg van slaven, identificeerde twee psychische stoornissen: Drapetomia, de “ziekte” waardoor slaven weglopen en Dysaethesia Aethiopica, een theorie over de oorzaak van luiheid onder slaven. Tegenwoordig worden ze allebei beschouwd als voorbeelden van wetenschappelijk racisme.

1852
De Franse arts Bénédict Augustin Morel publiceerde Traite des Maladies Mentales (2 vols.); in de 2e uitgave. (1860) werd de term “dementie praecox” toegevoegd, voor patiënten die lijden aan “stupor” (melancholie). In 1857 publiceerde hij Traité des Dégénérescences, ter bevordering van het begrip van geestesziekten op basis van de theorie van de degeneratie, die de rest van de eeuw een van de meest invloedrijke concepten in de psychiatrie werd.

1859
Josef Breuer publiceerde Traite Clinique et Therapeutique de L’Hysterie.

1893
Duitse psychiater Emil Kraepelin maakte een klinische definitie van “dementie praecox”, later geherformuleerd als schizofrenie.

1895
Sigmund Freud en Josef Breuer van Oostenrijk publiceerden Studies over Hysteria, gebaseerd op de zaak van Bertha Pappenheim (bekend als Anna O.), waarin de Talking Cure (psychoanalyse) werd ontwikkeld; Freud en Breuer’s wegen scheidden later vanwege Freud’s psychoseksuele verklaringen. Meer over Freud’s psychoseksuele ontwikkeling.

1899
De Kraepelinistische tweedeling tussen affectieve psychose en dementie praecox (schizofrenie) werd geïntroduceerd in de 6e editie van Emil Kraepelin’s beroemde Lehrbuch.

Op 4 november publiceerde Sigmund Freud De interpretatie van dromen (Die Tramdeutung).

Psychiatrie begin 20e eeuw

1900
De Russische neuroloog Vladimir Bekhterev ontdekte de rol van de hippocampus in het geheugen.

1901
De Duitse psychiater Alois Alzheimer identificeerde het eerste geval van wat later bekend werd als de ziekte van Alzheimer.

Sigmund Freud publiceerde The Psychopathology of Everyday Life.

1902
De in Zwitserland geboren psychiater Adolf Meyer werd directeur van het New York State Psychiatric Institute en beïnvloedde de Amerikaanse psychiatrie met zijn “gezond verstand”, waarbij hij gedetailleerde patiëntendossiers bijhield; hij bedacht de term “geestelijke hygiëne”.

1905
De Franse psychologen Alfred Binet en Theodore Simon ontwikkelden de Binet-Simon-schaal om de intellectuele capaciteiten te beoordelen, waarmee ze de eerste gestandaardiseerde psychologische test starten.

1906
De eerste conditioneringsstudies werden gepubliceerd door de Russische fysioloog Ivan Pavlov.

1908
De term “Schizofrenie” werd bedacht door de Zwitserse psychiater Paul Eugen Bleuler.

1909
In september bezocht Sigmund Freud de universiteit van Clark en beïnvloedde de Amerikaanse psychiatrische wetenschap.

1910
Sigmund Freud richtte de International Psychoanalytical Association (IPA) op, met Carl Jung als eerste voorzitter en Otto Rank als eerste secretaris.

Boris Sidis opende het Sidis Psychotherapeutisch Instituut (een privéziekenhuis) in Maplewood Farms in Portsmouth, NH voor de behandeling van psychiatrische patiënten met behulp van de nieuwste wetenschappelijke methoden.

1911
Alfred Adler verliet de Psychoanalytic Group van Freud om zijn eigen denkschool te vormen. Hij beschuldigde Freud ervan te veel de nadruk te leggen op seksualiteit en zijn theorieën te baseren op zijn eigen jeugd.

De American Psychoanalytic Association (APsaA) werd opgericht.

1913
De British Psychoanalytical Society werd opgericht door Ernest Jones, die biograaf van Freud werd.

Carl Jung verwees naar Freuds onvermogen om religie en spiritualiteit te erkennen en ontwikkelde zijn eigen theorieën; zijn nieuwe denkschool werd bekend als Analytische Psychologie.

Jacob L. Moreno was een pionier in de Weense psychotherapie en legde de nadruk op spontaniteit en interactie; later werden deze bekend onder de namen Psychodrama en Sociometrie.

1914
Sigmund Freud publiceerde On Narcissism: An Introduction .

1917
Sigmund Freud publiceerde Introduction to Psychoanalysis, and Mourning and Melancholia.

1920
De Zwitserse psychiater Hermann Rorschach ontwikkelde de Rorschach Inktblot Test.

1921
Sigmund Freud publiceerde Group Psychology and the Analysis of the Ego.
Meer over Id, ego en superego van Freud.

1923
De Duitse farmacoloog Otto Loewi en de Engelse neurowetenschapper Sir Henry Dale ontdekten Acetylcholine, de eerste neurotransmitter die werd beschreven, en wonnen daarmee de Nobelprijs in 1936.

1924
De Duitse neuropsychiater Hans Berger ontdekte de menselijke elektro-encefalografie.

Otto Rank publiceerde Trauma van Geboorte, waarin de term “pre-oedipaal” werd gebruikt, waardoor Sigmund Freud zijn banden met hem brak.

1926
De Société Psychanalytique de Paris werd opgericht met de steun van Sigmund Freud; de nazi’s sloten het in 1940.

1927
De Oostenrijkse psychiater Manfred Sakel ontwikkelde Insulineshocktherapie als behandeling voor psychose, die pas in de jaren zeventig werd gestopt.

De Oostenrijkse arts Julius Wagner-Jauregg won de Nobelprijs voor zijn uitvinding van malariatherapie voor neurosyfilis (toen genaamd General paresis of the insane). Hij startte de behandeling in 1917.

1928
De Indian Association for Mental Hygiene werd opgericht.

1933
De Hongaarse psychiater Sándor Ferenczi publiceerde een artikel waarin hij herinneringen aan seksueel misbruik als kind zag als waargebeurd en er een psychologische verklaring aan gaf, waardoor Sigmund Freud zijn banden met hem brak.

1935
De Indiase divisie van de Royal Medico-Psychological Association werd gevormd als gevolg van de inspanningen van Dr. Banarasi Das.

1938
De Italiaanse neuroloog Ugo Cerletti en de Italiaanse psychiater Dr. Lucio Bini ontdekten de electroconvulsive therapy.

1942
De Zwitserse psychiater Ludwig Binswanger startte Existentiële therapie.

De controverses tussen Sigmund Freuds dochter Anna Freud en Melanie Klein, oprichter van de Object Relations Theory, zorgden ervoor dat de British Psychoanalytical Society permanent in drie kampen werd opgedeeld.

1944
Ritalin (methylfenidaat) werd gesynthetiseerd.

1946
Mary Jane Ward publiceerde de roman The Snake Pit, die in 1948 werd verfilmd en hervormingen veroorzaakte in Amerikaanse psychiatrische staatsinstellingen.

1947
Indian Psychiatric Society werd opgericht.

1948
Het vermogen van lithiumcarbonaat om stemmingsstoornissen (manische depressie) te stabiliseren, werd aangetoond door de Australische psychiater John Cade. Het werd het eerste effectieve geneesmiddel voor de behandeling van psychische ziekten.

1949
De Portugese neuroloog Antonio Moniz won de Nobelprijs voor zijn werk over Lobotomie.

Het tijdperk van de nieuwe psychofarmacologie

1950
De World Psychiatric Association werd opgericht.

1952
De eerste gepubliceerde klinische studie met chloorpromazine, het eerste antipsychoticum (uitgevonden door Henri Laborit, Jean Delay en Pierre Deniker), werd uitgevoerd in Sainte-Anne Hospital Center in Parijs. In Europa staat het bekend als Largactil, door Heinz Lehman werd het naar Montreal gebracht en Thorazine genoemd.

1952
De American Psychiatric Association (APA) publiceerde de eerste Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM); deze werd herzien in 1968, 1980/7, 1994, 2000 en 2013.

1952
Het eerste monoamino-oxidaseremmer (MAOI) antidepressivum werd ontdekt.

1953
De in Rusland geboren fysioloog Nathaniel Kleitman uit Chicago ontdekte Rapid eye movement sleep (REM) en stichtte daarmee modern slaaponderzoek.

De Franse psychiater Jacques Lacan brak met IPA en richtte de Société Française de Psychanalyse op.

1954
James Olds en Peter Milner van McGill University ontdekten het beloningssysteem in de hersenen.

Roger Sperry of Caltech begon met een onderzoek naar gespleten breinen.

Op aanbeveling van de Commissie Bhore werd in 1946 het All India Institute of Mental Health opgericht, dat in 1974 in Bangalore het National Institute of Mental Health and Neurosciences (NIMHANS) werd.

1956
Gregory Bateson, John Weakland, Donald deAvila Jackson en Jay Haley stelden de “double bind”-theorie van schizofrenie op, volgens hen komt Schizofrenie voort uit situaties waarin een persoon verschillende of tegenstrijdige boodschappen in de hersenen ontvangt.

De Engelse vertaling van De Standaard Uitgave van de Complete Psychologische Werken van Sigmund Freud werd gepubliceerd in 24 delen (1956-74).

1957
Arvid Carlsson toonde aan dat dopamine een neurotransmitter is in de hersenen.

Het eerste tricyclische antidepressivum (TCA), imipramine, werd ontdekt in de pijnappelklier.

1958
Aaron B. Lerner  van de Yale University isoleerde het hormoon melatonine, dat het slaap-waakritme bleek te reguleren.

1960s
Aaron T. Beck ontwikkelde cognitieve therapie.

1960
De eerste benzodiazepine, chlordiazepoxide, werd onder de handelsnaam Librium geïntroduceerd.

1961
Professor in de psychiatrie Thomas Szasz publiceert De Mythe van Geestelijke Ziekte.

1963
De president van de Verenigde Staten, John F. Kennedy, introduceerde wetgeving die het National Institute of Mental Health belast met Community Mental Health Centers voor mensen die worden ontslagen uit psychiatrische staatsklinieken.

Medard Boss startte Daseinsanalysis.

1964
Ronald David Laing publiceerde Sanity, Madness and the Family, waarin hij beweerde dat de wortels van schizofrenie liggen in de “familieband”, waar mensen duistere spelletjes met elkaar spelen.

1970
De Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA) keurde lithium goed als geneesmiddel voor acute manie.

De Amerikaanse Bestrijdingsmiddelenwet werd aangenomen, waarbij LSD, DMT, psilocybine, mescaline en marihuana op lijst I werden geplaatst (geen aanvaard medisch gebruik).

1972
De Amerikaanse psycholoog David Rosenhan publiceerde het Rosenhan-experiment, een onderzoek naar de validiteit van psychiatrische diagnoses.

1973
De American Psychiatric Association verwijderde homoseksualiteit als een geestelijke stoornis uit de DSM.

De Caucus van homoseksuele, lesbische en biseksuele leden van de American Psychiatric Association werd officieel opgericht. Een primaire functie van de organisatie was het behartigen van de belangen van de APA op het gebied van LGBT-geestelijke-gezondheid. In 1985 veranderde de Caucus zijn naam in association of Gay and Lesbian Psychiatrists.

1977
De ICD-9 werd gepubliceerd door de WHO.

Andrey Lichko publiceerde Psychopathies and Accentuations of Character of Teenagers.

1980
Transgenders werden door de American Psychiatric Association officieel geclassificeerd als mensen met een “genderidentiteitsstoornis”.”

1982
In India ging het National Mental Health Programme (NMHP) van start.

1983
De European Psychiatric Association werd opgericht.

1987
De Indian Mental Health Act werd opgesteld door het parlement. Deze trad in april 1993 in werking in alle deelstaten en vakbondsgebieden van India. De wet verving de Indiase Lunacy Act van 1912, die eerder de Indiase Lunas Asielwet van 1858 had vervangen.

1988
Fluoxetine (handelsnaam Prozac), het eerste selectieve serotonineheropnameremmer (SSRI)-antipressivum, kwam vrij als medicijn en werd al snel het meest voorgeschreven.

The American Neuropsychiatric Association werd opgericht.

1990
Het gebruik van het “bloed-zuurstof niveau” (BOLD) in MRI werd voor het eerst ontdekt door Dr. Seiji Ogawa. Hiermee kon naast anatomie ook de activiteit van de hersenen bekeken worden.

1991
John Bowlby en Mary Ainsworth publiceerden de Attachement Theory (hechtingstheorie).

Kenneth Kwong paste BOLD met MRI met succes toe op menselijke hersenactiviteiten en publiceerde de bevindingen in 1992.

1994
Het eetlust-onderdrukkende hormoon leptine werd ontdekt.

1996
Bill Clinton, president van de Verenigde Staten, ondertekende de Mental Health Parity Act, die voorschrijft dat psychiatrische aandoeningen door zorgverzekeraars gelijk moeten worden gesteld aan elke andere medische of chirurgische ziekte; in 2008 ondertekende president George W. Bush een gewijzigde versie.

Eenentwintigste eeuw

2000
De No Free Lunch Organisatie werd opgericht door Dr. Bob Goodman, een internist uit New York. De organisatie stelt dat de marketingmethoden van geneesmiddelenbedrijven van invloed zijn op de wijze waarop artsen en andere zorgverleners geneesmiddelen voorschrijven.

2002
De European Brain Council werd in Brussel opgericht.

De term voor schizofrenie in Japan werd gewijzigd van Seishin-Bunretsu-Byō 精神分裂病 (gespleten-brein-ziekte) naar Tōgō-shitchō-shō 統合失調症 (integratiestoornis) om stigmatisering te verminderen.

2009
De Amerikaanse beroepsvereniging van endocrinologen schreef best practices op voor transgenderkinderen, waaronder het voorschrijven van puberteits-onderdrukkende medicijnen, gevolgd door hormoontherapie vanaf ongeveer 16 jaar

2012
De American Academy of Child and Adolescent Psychiatry neemt de aanbevelingen van de Amerikaanse beroepsvereniging van endocrinologen over met betrekking tot transgenderkinderen.

De American Psychiatric Association publiceerde officiële standpunten ter ondersteuning van de zorg voor en de burgerrechten van transgenders en gender niet-conforme personen.

2013
De DSM-5 werd gepubliceerd door de American Psychiatric Association. Het schrapte onder meer de term “genderidentiteitsstoornis”,  en verwees in plaats daarvan naar “genderdysforie”, iets waar alleen mensen onder vallen die psychisch last ondervinden van het verschil tussen hun biologische geslacht en hun genderidentiteit.