(C)PTSS, wat is dat nou eigenlijk?

Hier ben je:

Afgelopen week stond GTST (toevallig) op, toen ik hoorde dat onze Laura waarschijnlijk te maken heeft met een Posttraumatische stressstoornis, oftewel PTSS. Ik moest er even van glimlachen, omdat ik blij ben dat deze psychische aandoening steeds meer aandacht en bekendheid krijgt, want tot voor kort dachten veel mensen dat dit alleen maar voor kon komen bij veteranen die tijdens hun uitzending(en) trauma(‘s) hadden opgelopen. Inmiddels weten we dat het ook na andere soorten traumatische gebeurtenissen kan optreden. Enkele voorbeelden van dergelijke gebeurtenissen zijn een overval, een auto-ongeluk, mishandeling en seksueel misbruik.

(C-)PTSS, wat is dat nou eigenlijk?

“Post” staat in dit geval voor “na”, dus het betreft een stress-toestand die optreed ná het meemaken van een traumatische gebeurtenis. Het klinkt natuurlijk logisch dat je allerlei narigheid ervaart na een schokkende gebeurtenis. Toch ontwikkelt niet iedereen die een traumatische gebeurtenis heeft meegemaakt een Posttraumatische Stressstoornis. Indien klachten als hyperalert zijn, herbelevingen en prikkelbaarheid langer aanhouden dan ongeveer een maand, kan er sprake zijn van PTSS. Duurt het korter dan een maand dan is er waarschijnlijk sprake van een Acute Stressstoornis.

Mogelijke symptomen van PTSS zijn:

– Herbelevingen (nachtmerries/flashbacks)
– Vermijding van herinneringen of emotionele uitschakeling hiervan
– Hyperalertheid
– Prikkelbaarheid/Woedeuitbarstingen
– Roekeloos of zelfdestructief gedrag
– Concentratieproblemen
– Slaapstoornissen
– Extreme spanning als gevolg van bepaalde prikkels
– Overdreven negatieve overtuigingen of verwachtingen over zichzelf, anderen of de wereld
– Onvermogen om een belangrijk aspect van de traumatische gebeurtenis te herinneren
– Hevige schrikreacties
– Negatieve gemoedstoestand (BV: angst, boosheid, schuldgevoelens of/en schaamte)
– Verminderde interesse voor deelname aan belangrijke activiteiten
– Gevoelens van onthechting of vervreemding van anderen
– Onvermogen om positieve emoties te ervaren
Bovenstaande symptomen hoeven niet allemaal voor te komen. De zich voordoende symptomen variëren per persoon.

Wat is het verschil tussen PTSS en C-PTSS?

C-PTSS staat voor een Complexe Posttraumatische Stressstoornis. C-PTSS is in de DSM5 helaas niet als afgebakende diagnose opgenomen en kan niet als diagnose zonder PTSS gesteld worden. Daarom is het van belang complex trauma en complexe PTSS te specificeren in een beschrijvende diagnose. C-PTSS ontstaat vaak door vroegkinderlijke ernstige en/of herhaaldelijke traumatisering, waardoor de persoonlijkheidsontwikkeling ernstige schade heeft opgelopen. Naast alle symptomen die bij PTSS aanwezig zijn, is er bij C-PTSS vaak ook sprake van onderstaande symptomen:

– Negatief zelfbeeld
– Moeite hebben met het reguleren van emoties
– Moeite met het vertrouwen van andere mensen
– Dissociaties

Net zoals bij PTSS, ontwikkelt niet iedereen die als kind ernstige trauma’s heeft meegemaakt C-PTSS. Of je wel of niet een stoornis ontwikkelt vanuit traumatische ervaringen ligt aan meerdere factoren, zoals de kwetsbaarheid voor het ontwikkelen van een psychisch probleem. Dit wordt gedeeltelijk erfelijk bepaalt, maar heeft ook te maken met psychische en sociale factoren.

Is (C-)PTSS te behandelen?

Ja, inmiddels is zowel PTSS als C-PTSS relatief goed te behandelen. De twee meest effectieve behandelmethodes voor PTSS zijn EMDR en Imaginair Exposure. Voor C-PTSS zijn deze methodes ook effectief, maar wordt er meestal een 3-fasebehandeling opgestart waarmee men niet direct begint met traumaverwerking. Vaak bestaat de behandeling voor C-PTSS uit een stabilisatietraject, waarin wordt gewerkt aan stabiliteit, emotieregulatie, een vertrouwensrelatie opbouwen met de therapeut en het verminderen van dissociaties. Indien de stabilisatiefase voldoende heeft opgeleverd wordt de 2de fase van de behandeling ingezet. Deze fase zal gericht zijn op traumaverwerking (EMDR en/of Imaginair Exposure). De 3de en laatste fase is een rehabilitatie en re-integratiefase, die er op gericht is om weer te kunnen functioneren in de maatschappij.

Dit artikel werd geschreven door Essy, studente psychologie aan de Open Universiteit en werd hier gepubliceerd.